បញ្ញត្តិ និង បរមត្ថ (៧)

​សេចក្តី​ក្នុង​អដ្ឋសាលិនី​ និក្ខេបក័ណ្ឌ ព្រះ​បាលី​សំដែង​និទ្ទេស​​ អធិវចនទុក្កៈ មាន​សេចក្តី​ថា អធិវចនធម៌ គឺ​ធម៌​ជា​ឈ្មោះ​ តើ​ដូច​ម្តេច?

អធិវចនធម៌ គឺ​ធម៌​ជា​ឈ្មោះ​តើ​យ៉ាង​ណា គឺ​ការ​ពោល​ឆ្លើយ​ អាន​ប្រកប​ បញ្ញត្តិ វោហារ​ នាម​​ ការ​ហៅ​ឈ្មោះ​ ការ​ដាក់​ឈ្មោះ​ ការ​ចេញ​ឈ្មោះ ការ​ហៅ​ឈ្មោះ​នៃ​ធម៌​នោះ​ៗ​ណា​មួយ​ សភាវធម៌​ទាំង​នេះ​ ឈ្មោះ​ថា អធិវចនធម៌ គឺ​ធម៌​ជា​ឈ្មោះ​(​គ្រប់​យ៉ាង​ជា​ឈ្មោះ​ទាំង​អស់​នោះ ដីស ប៉ាកា តុ កៅ​អី​ ។ល។ ធម៌​ទាំង​អស់​នេះ​ឯង​ឈ្មោះ​ថា អធិ​វចន​បថ​ធម៌ គឺ​ធម៌​ជា​ហេតុ​នៃ​ឈ្មោះ​។

​បើ​មិន​មាន​សភាវធម៌ ឈ្មោះ​ក៏​មិន​មាន តែ​កាល​បើ​មាន​សភាវធម៌ហើយ​ ត្រង់​ដែល​មិន​មាន​ឈ្មោះ មាន​ឬទេ? សេចក្តី​ក្នុង​អដ្ឋ​កថា​មាន​ថា ធម៌​ទាំអ​ស់​នោះ​ឯង​ ឈ្មោះ​ថា​អ​ធិវចន​បថធម៌ គឺ​ធម៌​ជា​ហេតុ​នៃ​ឈ្មោះ ។ បើ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ព្រៃ​មាន​ដើម​ឈើ​ច្រើន​មុខ និង​មាន​គេ​សួរ​ថា នេះ​ដើម​អ្វី? អ្នក​ខ្លះ​ស្គាល់​ក៏​ប្រាប់​ថា ដើម​រាំង ដើមស្វាយ ដើម​គ​គីរ សូម្បី​តែ​ដើម​ឈើ​មិន​មាន​ឈ្មោះ ឬ ប្រាប់​ថា​ដើម​នេះ​មិន​ស្គាល់​ឈ្មោះ​ដូច្នោះ គ្រប់​យ៉ាង​ទើប​មាន​ឈ្មោះ ដែល​នឹង​ឲ្យ​ដឹង​ អាស្រ័យ​ហេតុ​នេះ​ទើប​មិន​មាន​ធម៌​ណា​ៗ​ឡើយ​ដែល​នឹង​មិន​ជា​ហេតុ​នៃ​ឈ្មោះ។

ត​ទៅ​មាន​សេចក្តី​ថា «​ធម៌​ទាំង​អស់​នេះ​ឯង​ ឈ្មោះ​ថា​អធិវចន​ធម៌​» គឺ​ធម៌​ជា​ហេតុ​នៃ​ធម៌​ជា​ឈ្មោះ រក​មិន​មាន​។

​ធម៌​មួយ​រមែង​ប្រមូល​ចូល​ក្នុង​ធម៌​ទាំង​អស់​ ធម៌​ទាំង​អស់​ក៏​ប្រមូល​ចូល​ក្នុង​ធម៌​មួយ​។ ប្រមូល​ចូល​យ៉ាង​ណា? អធិប្បាយ​ថា នាមបញ្ញត្តិ​នេះ ឈ្មោះ​ថា​ជា​ធម៌​មួយ, ធម៌​មួយ​រមែង​ប្រមូល​ចូល​ក្នុង​ធម៌ទាំង​ ៤ ភូមិ​ទាំង​អស់ ទាំង​សត្វ​ទាំង​សង្ខារ​ឈ្មោះ​ថា ផុត​ចាក​ទៅ​អំ​ពី​នាម រក​មិន​មាន​។ បើ​មិន​មាន​ឈ្មោះ​ ក៏​លំបាក​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​យល់​គ្នា​បាន​ដែរ ដូច្នោះ​ សូម្បី​ថា​ជា​បរមត្ថ​ធម៌ ជា​សភាវធម៌​ក៏​ដោយ ក៏​នៅ​តែ​មិន​ផុត​អំ​ពីឈ្មោះ ដែល​ព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះ​ភាគ ត្រង់​បញ្ញត្តិ តាម​លក្ខណៈ​នៃ​សភាវធម៌​នោះ​ៗ​ គឺ​៖ ខន្ធបញ្ញត្តិ ៥, អាយតនបញ្ញត្តិ​ ១២, ធាតុបញ្ញត្តិ ១៨, សច្ចបញ្ញត្តិ ៤, ឥន្ទ្រិយបញ្ញត្តិ ២២, បុគ្គល​បញ្ញត្តិ ចើរន​ពួក​។ នេះ​សំ​ដែង​ឲ្យ​ឃើញ​ថា សូម្បី​ព្រះ​ធម៌​ដែល​ព្រះ​អង្គ​សំ​ដែង​ក៏​មិន​ផុត​ទៅ​អំ​ពី​ឈ្មោះ​នាម​បញ្ញត្តិ​ផ្សេងៗ​ដែរ។ និរុត្តិ (១) ការ​និយាយ គឺការ​ពោលអត្ថ​ចេញ​តាម​អក្ខរៈ​ ឈ្មោះ​ថា​ និរុត្តិ ។

ព្យញ្ជនៈ នាម​ដែល​ឈ្មោះ​ថា ព្យ​ញ្ជនៈ (ពាក្យ) ព្រោះ​អត្ថ​ថាប្រកាស​អត្ថ អភិលាភ សម្លេង​ដែល​ឈ្មោះ​ថា អភិលាប ព្រោះ​អត្ថ​ថាជា​សំឡេង​បុគ្គល​និយាយ គឺ​លំ​ដាប់​នៃ​ការ​ប្រជុំនៃ​អក្សរ​ដេល​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​តាម​សម្លេង​។ ឯ បញ្ញត្តិ​នោះ​មាន​ពី​រយ៉ាង​គឺ បញ្ញាបិយត្តាបញ្ញត្តិ (ការ​តែង​តាំង​ព្រោះ​ត្រូវ​ការ​ដឹង​សេចក្តី​សម្គាល់​)១ បញ្ញាបនតោបញ្ញត្តិ (​ការ​តែងតាំង​ដោយ​ឲ្យ​ដឹង​អត្ថ​តាម​សម្លេង​)១ ។

បញ្ញត្តិ​ទាំង​ឡាយ​មាន​ប្រការ​ផ្សេងៗ​ដូច​នេះ​

សន្តាន​បញ្ញត្តិ បញ្ញត្តិ​ដែល​ប្រៀប​ធៀប​អាការ គឺ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​បន្ត​នៃ​ភូត​នោះ​ៗ​ គឺ​បញ្ញត្តិ​ដែល​ថា ផែន​ដី ភ្នំ ដើមឈើ ជា​ដើម។

សមុហបញ្ញត្តិ បញ្ញត្តិ​ដែល​សំដៅ​ដល់​អាការ គឺ​ការ​ប្រជុំ​នៃ​សម្ភារៈ​ ដូច​បញ្ញត្តិ​ថា រថ រទេះ ជា​ដើម​។
សម្មតិបញ្ញត្តិ បញ្ញត្តិជាដើម​ថា បុរស បុគ្គល សំ​ដៅ​ដល់​ខន្ធ​បញ្ចកៈ។
ទិសាបញ្ញត្តិ បញ្ញត្តិទិស ​សំដៅ​ដល់​ការ​វិល​ជុំ​វិញ​នៃ​ព្រះ​ចន្ទ មាន​ ទិស​ខាង​កើត​ ជាដើម​។
កាលបញ្ញត្តិ បញ្ញត្តិ​កាល​វេលា ដូច​វេលា​ព្រឹក វេលា​ល្ងាច​ជា​ដើម​។
មាសាទិបញ្ញត្តិ បញ្ញត្តិ​ខែ រដូវ និង​ឈ្មោះ​ខែ មាន​វិសាខ​មាស​ជា​ដើម​។
អាកាស​បញ្ញត្តិ បញ្ញត្តិ​រណ្តៅ ក្រឡុក ល្អាង ជ្រោះ សំ​ដៅ​ដល់​អាការ​ដែល​មហា​ភូត​រូប​មិន​ទល់​ដល់​គ្នា​។
និមិត្ត​បញ្ញត្តិ បញ្ញត្តិ​កសិណ​និមិត្ត សំ​ដៅ​ដល់​ភូត​និមិត្ត​នោះ​ៗ​ និង អាការ​ពិសេស​ដែល​ទំនាក់​ទំនង​គ្នា​នៃ​ភាវនា​។

ឯ​បញ្ញត្តិ​ដែល​មាន​សេចក្តីផ្សេង​ៗគ្នា​ ដូច​ដែល​បាន​ពោល​មក​ហើយ​​ដោយ​ប្រការ​យ៉ាង​នេះ សូម្បី​នឹង​មាន​ដោយ​បរមត្ថ​ក៏​ដោយ ក៏​ជា​អារម្មណ៍​នៃចិត្តុប្បាទ​ដោយ​អាការៈ​គឺៈ ស្រមោល​នៃ​អត្ថ​ (​ចំណែក​ប្រៀប​ផ្ទឹម​នៃ​បរមត្ថ​) ត្រូវ​កត់​សំគាល់​ដោយ​អាការ​នោះ​ៗ​ ព្រោះ​ការ​ប្រៀប​ធៀប​ គឺ​បាន​ដល់​ធ្វើ​អាការសណ្ឋាន ជា​ដើម​ នោះ​ៗ​ ឲ្យ​ជា​ហេតុ​និយាយ​គ្នា​បាន​ ពន្យល់​គ្នា​បាន​ ហៅ​រកគ្នា​បាន​ ឲ្យ​ដឹង​សេចក្តីគ្នា​បាន​ ព្រោះដូច្នោះ​ទើប​លោក​ហៅ​ថា បញ្ញត្តិ​។

លោភមូល​ចិត្ត​ដេល​កើត​ឡើង​ជា​ប្រចាំ​តាម​ផ្លូវ​ភ្នែក​ ផ្លូ​វត្រចៀក ផ្លូវ​ច្រមុះ ផ្លូវ​អណ្តាត ផ្លូវ​កាយ​ ផ្លូវ​ចិត្ត​នោះ សូម្បី​នឹង​ថា​ជាំ​លោភ​មូល​ចិត្ត​ដេល​មិន​ប្រកប​ដោយ​សេចក្តី​យល់​ខុស​ គឺ​ជា​លោភ​មូល​ចិត្ត​ទិដ្ឋិគតវិប្បយុត្តក៏​ដោយ​ ក៏​មិន​មែន​ថា​ ត្រេក​អរ​ពេញ​ចិត្ត​ចំ​ពោះ​តែ​បរមត្ថ​ធម៌ ដែល​ប្រាកដ​តាម​ផ្លូវ​ភ្នែក​ ផ្លូវ​ត្រចៀក ផ្លូវ​ច្រមុះ ផ្លូវ​អណ្តាត ផ្លូវ​កាយ ផ្លូវ​ចិត្តប៉ុណ្ណោះ​ទេ តែ​នៅ​ត្រេក​អរ​ពេញ​ចិត្ត​​ទៅរហូត​ដល់​បញ្ញត្តិ​ផ្សេង​ៗ​ទាំង​និមិត្ត ទាំង​អនុព្យញ្ជនៈ និង​ទាំងឈ្មោះ​ផ្សេង​ៗ​ទៀត​ផង​ដែរ​។

ដូច្នោះ ក្នុង​ខណៈ​នេះ បើ​សួរ​ដេញ​ដោល​គ្នា​ទៅ ក៏​បាន​ឆ្លើយ​ហើយ​ថា ភាគ​ច្រើន​ក្នុង​ជីវិត​ប្រចាំ​ថ្ងៃនោះ មាន​អ្វី​ជា​អារម្មណ៍ មាន​បញ្ញត្តិ​ជា​អារម្មណ៍ រហូត​ដល់​បិទ​បាំង​មិន​ឲ្យ​ដឹង​លក្ខណៈ​នៃ​បរមត្ថ​ធម៌​តាម​សេចក្តី​ពិត​បាន។​

ក-​ដែល​ថា​ទំ​ពាំង​បាយជូរ ឬ​រូប​ភាព​ទំ​ពាំង​បាយ​ជូរ ពេល​យើង​ទៅ​ប៉ះ​ពាល់​វា រឹង​ ទន់ យ៉ង​នេះ​ជា​បរមត្ថ, រស​របស់​ទំ​ពាំង​បាយ​ជូរ​ជា​បរមត្ថ, រួម​ជា​ច្រើន​យ៉ាង​ក៏​ជា​ទំ​ពាំង​បាយ​ជូ​រ​ពិត​ៗ ដែល​ហៅ​ថាបញ្ញត្តិ ព្រោះ​ដូច្នោះ​បញ្ញត្តិ ក៏​ជា​របស់​ពិត​ដែរ​។

សុ-​រូប រស កើត​ហើយ​ក៏​រលត់ ព្រោះ​ថាមាន​អាយុ​ត្រឹម​តែ​ ១៧ខណៈចិត្ត​ប៉ុណ្ណោះ រូប​វណ្ណៈ​ដែល​ឃើញ​ថា​ជាទំ​ពាំង​បាយ​ជូរ​ ​កើត​ឡើង​ហើយ ​ក៏​រលត់​ទៅ​យ៉ាង​រហ័ស​ រូប​មាន​អាយុ​ត្រឹម​តែ​ ១៧ខណៈចិត្ត​ ដូច្នេះ​តើ​នឹង​មាន​ទំ​ពាំង​បាយ​ជូរ​ទេ?

ក-មាន​ក្នុង​សេចក្តី​ចាំ​។

សុ-​ដូច្នោះ​ក៏​ជា​បញ្ញត្តិ​ថា វត្ថុ​នោះ​ជា​ទំ​ពាំង​បាយ​ជូរ តែ​តាម​ពិត​វត្ថុ​នោះ គឺរស​ដែល​កើត​ហើយ​រលត់​ វត្ថុ​នោះ គឺ​រឹង​ដែល​កើត​ហើយ​រលត់​ ប៉ុណ្ណោះ​ឯង​។
ក-​បញ្ញត្តិ​ក៏​មក​អំ​ពី​ការ​រួម​គ្នា​នៃ​បរមត្ថច្រើន​យ៉ាង​ជា​ក្រុម​ ជា​ដុំ​ដែរ,
សុ-​កាល​ណា​មិន​ប្រចក្ស​ការ​កើត​រលត់​ នៃ​សភាវធម៌​តែ​មួយ​បែបៗដែល​រួម​គ្នា​ទេ​នោះ ថា​ជា​វត្ថុ​ណា​មួយ​ជាពុំ​ខាន​។
ក-​បញ្ញត្តិ តើ​មិន​មែន​របស់​ពិត​ ឬ? បញ្ញត្តិ​ក៏​មក​អំ​ពី​បរមត្ថច្រើ​ន​យ៉ាង​ ទន់​ រឹង ត្រជាក់​ ក្តៅ រូប ក្លិន រស​ រួ​ម​គ្នា​ជា​ក្រុម​កលាបៈ ជាវត្ថុ​ទើប​មាន​ពណ៌យ៉ាង​នោះ សណ្ឋាន​យ៉ាង​នោះ ឬថា មាន​រូប​រាង​សណ្ឋានយ៉ាង​នោះ ហើយ​ក៏​ជា​បុគ្គល​នោះ​ទៅ, បញ្ញត្តិ​ក៏​គឺ​មក​ពី​បរមត្ថ។

​ដែល​នឹង​អាច​ដឹង​បាន​ថា បញ្ញត្តិ​មិន​មែន​ជា​បរមត្ថ​ធម៌​នោះ​ ក៏​នឹង​ត្រូវ​ចែក​ញែក​បរមត្ថ​ធម៌​ដែល​កើត​រួម​គ្នា ចេញ​ជា​បរមត្ថ​ធម៌​តែ​មួយ​លក្ខណៈៗ ដែល​ប្រាកដ​តែ​មួយ​ទ្វារ​ៗ ហើយ​នឹង​ត្រូវ​ប្រចក្ស​ការ​កើត​រលត់​របស់​រូប​ដេល​ប្រាកដ​តែ​មួយ​ទ្វារ​ៗ​។ សភាវរុប​គ្រប់​រូម​មាន​អាយុ​ត្រឹម​តែ​១៧​ខណៈចិត្ត​ហើយ​ក៏​រលត់​រូប​ដែល​កើត​មក ១​ជួរ ១៧​ខណៈ​ចិត្ត​នោះ​ នៅ​មិន​ទាន់​ឈរ​ ឬ​ដើរ​ ឬ​ធ្វើ​អ្វី​ៗ​នោះ​នៅ​ឡើយ​ទេ ព្រោះ​ថា ដែល​លើក​ដៃឡើង​ជា​ដើម​ ក៏​គឺ​ហួស​ពី ១៧ខណៈ​ចិត្ត​ទៅ​ហើយ ។ ដូច្នោះ ដែ​ល​ឃើញ​មាន​មនុស្សដើរ ឬ​ឃើញ​មាន​មនុស្ស​លើក​ដៃ​ គឺ​បញ្ជាក់​ឲ្យ​ឃើញ​ថា រូប​រលត់​ហើយ​កើត​បន្ត​ប្រាដក​ទាំង​តាម​ចក្ខុ​ទ្វារវិថី និង​មនោទ្វារ​វិថីច្រើន​វារៈ ដោយ​មាន​ភវង្គ​ខ័ណ្ឌ រហូត​ដល់​ប្រាកដ​ជា​មាន​មនុស្ស​កំពុង​ដើរ ឬ​លើក​ដៃ ជាដើម​ទៅ តែ​តាម​ពិត ១៧​ខណៈ​ចិត្ត​នោះ​រហ័ស​ណាស់ ដែល​ពិចារណាយល់​តាម​បាន​ថា រូប​ដែល​ប្រាកដ​តាម​ភ្នែក​សឹង​មាន​អាយុ ១៧​ខណៈ​ចិត្ត​នោះ​ត្រូវ​រលត់​មុន​ ដែល​នឹង​ឮ​សំឡេង​ជាទូ​ទៅ​ ដេល​ប្រាកដ​ហាក់​ដូច​ជា​ថា ទាំង​ឮផង ឃើញ​ផង តែរវាង​ចិត្តឮ និង ចិត្ត​ឃើញ​នោះ គឺ​ឆ្ងាយ​គ្នា​ហួស​ពី​ ១៧​ខណៈ​ចិត្ត​ទៅ​ទៀត។

នៅ​មាន​ត…​

About វណ្ណគុត្តត្ថេរ

ព្យាយាម​រស់​តាម​ធម្មជាតិ​។ ចិត្ត​គឺ​ជា​ប្រភព​នៃ​សេចក្តី​សុខ​និង​ទុក្ខ ចូរ​ព្យាយាម​រក្សា​ចិត្ត​ឲ្យ​ស្ថិត​ក្នុង​សភាព​ក្សេម​ក្សាន្ត​ចុះ!
This entry was posted in បញ្ញត្តិ និង បរមត្ថ and tagged . Bookmark the permalink.

2 Responses to បញ្ញត្តិ និង បរមត្ថ (៧)

  1. Pingback: ព្រះពុទ្ធសាសនា |

  2. Pingback: គេហទំព័រ វត្តបុញ្ញក្ខេត្តារាម (ទួលទ្រាត្បួង) | wattoultrea

ឆ្លើយ​តប

Fill in your details below or click an icon to log in:

ឡូហ្កូ WordPress.com

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី WordPress.com របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

រូប Twitter

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Twitter របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

រូបថត Facebook

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Facebook របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

Google+ photo

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Google+ របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

កំពុង​ភ្ជាប់​ទៅ​កាន់ %s