បញ្ញត្តិ និង បរមត្ថ (៥)

ក-​ប៉ុន្តែ​បើ​ មនោទ្វារ​ជ្រាប​ថា​ជាប៉ាកា តើ​ខុស​ ឬ ត្រូវ?
សុ-​មិន​ខុស​ទេ ព្រោះ​ថា​ខណៈ​មាន​ធម្មារម្មណ៍​ គឺ​ បញ្ញត្តិ​ជា​អារម្មណ៍​ ប៉ុន្តែ បញ្ញា​ត្រូវ​ដឹង​ត្រឹម​ត្រូវថា ជួរ​ខណៈ​ដែល​ជា​មនោ​ទ្វារ​វិថី​ ខុស​ពី​ខណៈ​ដែល​ជា​ចុក្ខុ​ទ្វារ​វិថី​ សឹង​អ្នក​ដែល​មិន​បាន​អប់​រំ​ចម្រើន​បញ្ញា​ រមែង​តែង​ដឹង​ចូល​ច្របូក​ច្របល់​គ្នា​ ទាំង​ផ្លូវ​ចក្ខុ​ទ្វារ​វិថី​ និង​មនោ​ទ្វារ​វិថី​ ថា​ជា​វត្ថុ​ណា​មួយ​ ដូច​ជា​សត្វ​ បុគ្គល​ វត្ថុផ្សេងៗ ។​ ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ​ៗ​នោះ​មនុស្ស​ទាំង​អស់​ចូល​ចិត្ត​អ្វី​ លោកភៈ​ចូលចិត្ត​អ្វី ចូល​ចិត្ត​គ្រប់​យ៉ាង​ រួម​ទាំង​អ្វី​?

ក-​វត្ថុ​ដេល​គប្បី​ពេញ​ចិត្ត​គ្រប់​ប្រភេទ​…
សុ-​លោភៈ​ចូល​ចិត្ត​គ្រប់​យ៉ាង​ រួម​ទាំង​បញ្ញត្តិ​ផង​។
លោក​ពេញ​ទៅ​ដោយ​បញ្ញត្តិ​ ទើបបដិសេធ​មិន​បាន ត្រូវ​ពេញ​ចិត្ត​ទាំង​បរមត្ថ​ធម៌​ផង​ និង​បញ្ញត្តិ​ផង​។ ពេល​ពេញចិត្ត​វត្ថុ​ណា​មួយ​ ខណៈ​នោះ​ពេញ​ចិត្ត​បញ្ញត្តិ​ផង​ដែរ​ មិន​មែន​ពេញ​ចិត្ត​ចំពោះ​តែ​បរមត្ថ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ បើ​ពេញ​ចិត្ត​ខ្សែ​ក្រវាត់​ ១ខ្សែ​ហើយ ក៏​ពេញ​ចិត្ត​ពណ៌​ដែល​ប្រាកដ​តាម​ផ្លូវ​ភ្នែក​ដែរ​។
ក-​ពេញ​ចិត្ត​ផ្លាក​ យីហោ ផង​ដែរ​…
សុ-​ពេញ​ចិត្ត​ទាំង​អស់​ បើ​ប្រាប់​ថា​ពេញ​ចិត្ត​ពណ៌​អ្វី ពណ៌​ដែល​ជា​ចិញ្ចើម​ ជា​ភ្នកែក បើ​មិន​មាន​ពណ៌​ប្រាកដ​ទេ តើ​នឹង​មាន​ចិញ្ចើម​ ភ្នែក ច្រមុះ​ មាត់​ បាន​ឬ​ទេ?​ មិន​បាន​ តែ​វេលា​ឃើញ​ពណ៌​ ពណ៌​ក៏​ត្រឹម​តែ​ជា​សភាវៈ​ដេល​ប្រាកដ​តាម​ភ្នែក​នុ៎ះឯង​ មិន​ថា​ ក្រហម ខៀវ ផ្ទៃ​មេឃ ស ទឹក​ប្រាក់​ទេ​ ប៉ុន្តែ​យ៉ាង​នោះ​ ក៏ដោយ​ ក៏​នៅ​តែ​ពេញ​ចិត្ត​ពណ៌​ដែល​ជា​ចិញ្ចើម ពណ៌​ដែល​ជា​ភ្នែក ពណ៌​ដែល​ជា​ច្រមុះ ពណ៌​ដែល​ជា​មាត់​ដែរ​ នោះ​គឺ​ពេញ​ចិត្ត​បញ្ញត្តិ​។

បរមត្ថ​ធម៌​មាន​ពិត​ តែ​ពេល​ពេញ​ចិត្ត​វត្ថុណា ខណៈ​នោះ​ក៏​ពេញ​ចិត្ត​ទាំង​បរមត្ថ​ធម៌​ដែល​កំពុង​ប្រាកដផង​​ និង​ពេញ​ចិត្ត​បញ្ញត្តិ​នៃ​បរមត្ថ​ធម៌​នោះ​ផង​។ ក្នុង​អដ្ឋ​សាលិនី​ និក្ខេបក័ណ្ទ អធិប្បាយ​និទ្ទេស​ឥន្ទ្រិយអគុត្តទ្វារតាទុកៈ អធិប្បាយ​ក្នុង​និទ្ទេស​ ក្នុង​សេចក្តី​ជា​អ្នក​មិន​គ្រប់​គ្រង​ទ្វារ​ក្នុង​ឥន្ទ្រីយ៍​ គឺ​ភ្នែក​ ត្រចៀក ច្រមុះ អណ្តាត​ កាយ​ ចិត្ត ដែល​មាន​សេចក្តី​ថាៈ ពាក្យ​ថា​ជា​អ្នក​កាន់​និមិត្ត គឺ​រមែង​កាន់​និមិត្ត​ថា​ ស្រី ប្រុស ប្រើ​ពាក្យ​ថា​ និមិត្ត (រូប​រាង​សណ្ឋាន) ក្នុង​ខណៈ​ដែល​កាន់​យក​ថា ជា​ស្រី ប្រុស សំដែង​ថា​មិន​មាន​បរមត្ថ​ធម៌​។ ខណៈ​ណា​ដែល​ដឹង​ថា ឃើញ​ស្រី​ ឃើញ​ប្រុស ខណៈនោះ​កាន់​យក​នូវ​និមិត្ត ឬ បញ្ញត្តិនៃ​សភាវៈ​ដែល​ប្រាកដ​តាម​ផ្លូវ​ភ្នែក​ មិន​មែន​ដឹង​តែ​បរមត្ថ​ធម៌​ដែល​ប្រាកដ​តាម​ផ្លុវ​ភ្នែក​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​មាន​បញ្ញត្តិ​របស់​សភាវៈដែល​ប្រាកដ​ជា​និមិត្ត​ គឺ​រមែង​កាន់​និមិត្ត​ថា​ស្រី​ប្រុស ឬ​និមិត្ត​ដែល​ជាវត្ថុ​នៃ​កិលេស​ មាន​សុភ​និមិត្ត​ជា​ដើម ដោយ​អំណាច​ឆន្ទ​រាគៈ។ បើ​ពេញ​ចិត្ត​បញ្ញត្តិ គឺ​ខ្សែ​ក្រវ៉ាត់​, បាន​សេចក្តី​ថា​ខ្សែ​ក្រវ៉ាត់​នោះ​មាន​សុភ​និមិត្ត​ ទើប​កើត​សេចក្តី​ពេញ​ចិត្ត​ដោយ​អំណាច​ឆន្ទរាគៈ បើ​ខ្សែ​ក្រវ៉ាត់​មិន​ស្អាត មិន​មែន​សុភ​និមិត្ត​ក៏​មិន​ពេញ​ចិត្ត ដូច្នោះ ពណ៌​ដែល​ប្រាកដ​តាម​ផ្លូវ​ភ្នែក​ទើប​មាន​បញ្ញត្តិ​ផ្សេងៗ​គឺ សុភ​និមិត្ត និង អសុភ​និមិត្ត​។

សេចក្តី​ត​ទៅ​មាន​ថា ពាក្យ​ថា ជា​អ្នក​កាន់​អនុព្យញ្ជនៈ​ គឺ​កាន់​យក​អាការ​ដ៏​ផ្សេង​ដោយ​ដៃ​ជើង ការ​ញញឹម​ ការ​សើច ការ​ចរចា​ ការ​ក្រឡេក​សម្លឹង​ ជា​ដើម (​អនុព្យញ្ជនៈ ជា​ចំណែក​ល្អិត​តូច​តាច​) ដែល​មាន​វោហារ​ថា «អនុព្យញ្ជនៈ» ព្រោះ​ជា​គ្រឿង​ប្រាកដ​នៃ​កិលេស​ គឺ​ញ៉ាំង​កិលេស​ឲ្យ​ប្រាកដ​។ ដែល​មាន​វោ​ហារ​ថា​ «អនុព្យញ្ជនៈ» ព្រោះ​ជា​គ្រឿង​ប្រាកដ​នៃ​កិលេស​ គឺ​ញ៉ាំង​កិលេស​ឲ្យ​ប្រាកដ ដូច្នោះ​ទើប​យល់​អនុព្យញ្ជនៈ​បាន​ស្រួល​។​ ដែល​ថា​ពេញ​ចិត្ត​ខ្សែ​ក្រវ៉ាត់​នោះ​ ព្រោះ​និមិត្ត​ផង និង​អនុព្យញ្ជនៈ​ផង​ បើ​ខ្សែ​ក្រវ៉ាត់​ដូច​តែ​គ្នា​ទាំងអស់​ មិន​ធ្វើ​ឲ្យ​វិចិត្រ​ផ្សេង​គ្នា​ទេ អនុ​ព្យញ្ជនៈ​ក៏​មិន​ផ្សេង​គ្នា​ ប៉ុន្តែ​ខ្សែ​ក្រវ៉ាត់​មាន​ច្រើន​បែប​ ច្រើន​ធុន ខុស​គ្នា​ដោយ​អនុព្យញ្ជនៈ ដូច្នោះ​ អនុព្យញ្ជនៈ​ទើប​ជា​គ្រឿង​បា្រកដ​នៃ​កិលេស​ គឺ​ធ្វើ​ឲ្យ​កិលេស​ប្រភេទ​ផ្សេងៗ​កើត​ឡើង​។​

ក-​បើ​មិន​ឲ្យ​ជាប់​ក្នុង​បញ្ញត្តិ​ ក្រែង​តែ​មិន​ជ្រាប​ថា នេះ​គឺ​ប៉ាកា។

សុ-​នោះ​ខុស​ទេ ព្រោះ​មិន​មែនដឹង​សភាវធម៌​តាម​សេចក្តី​ពិត​ថា សភាវៈ​ដែល​ប្រាកដ​តាម​ភ្នែក​ ប្រាកដ​ហើយ​រលត់​ទៅ ហើយ​មនោ​ទ្វារ​វិថី​ចិត្ត​ ក៏​កើត​ឡើង​ដឹង​បញ្ញត្តិ​បន្ត បញ្ញា​ត្រូវ​ដឹង​សភាវធម៌​តាម​សេចក្តី​ពិត​ថា រូបារម្មណ៍​ដែល​ប្រាកដ​តាម​ចក្ខុ​ទ្វារ​ជាអ្វី ខុស​ពី​ខណៈ​ដែល​ចិត្ត​ដឹង​បញ្ញត្តិ​យ៉ាង​ណា នេះ​ទើប​អាច​នឹង​លះ​បង់​ចោល​នូវ​ការ​ប្រ​កាន់​រូបារម្មណ៍​ដែល​កំពុង​ប្រាកដ​ថា ជា​សត្វ​ ជា​បុគ្គល​ ជា​វត្ថុ ទីតាំង​នៃ​សេចក្តី​ពេញ​ចិត្ត​បាន​ ហើយ​និង​ដឹង​ថា ក្នុង​ខណៈ​ដែល​ឃើញ​ជា​ស្រី ឬ​ប្រុស ជា​សត្វ ជា​បុគ្គល​ផ្សេងៗ​នោះ ជា​ការ​ដឹង​និមិត្ត​ ឬ​បញ្ញត្តិ​ តាម​ផ្លុវ​មនោ​ទ្វារ​ ។ អ្នក​អប់​រំ​ចម្រើន​សតិបដ្ឋាន​ដែល​ពុំ​ទាន់​ប្រចក្ស​កា​រ​កើត​រលត់​នៃ​នាម​ធម៌​ និង​រូប​ធម៌​នោះ​ កាល​នៅ​ពុំ​ទាន់​ដឹង​លក្ខណៈ​នៃ​សភាវធម៌​ដេល​ប្រាកដ​ជា​ប្រក្រតី​តាម​សេចក្តី​ពិត​ថា បរមត្ថ​ធម៌​មិន​មែន​បញ្ញត្តិ ក៏​នឹង​ត្រូវ​ចាំ​បាច់​អប់​រំ​ចម្រើន​បញ្ញា​ជា​រឿយ​ៗ​ ក្នុង​ខណៈ​ដេល​សភាវធម៌​កំពុង​ប្រាកដ​តាម​ផ្លូវ​ភ្នែក​ ត្រចៀក​ ច្រមុះ អណ្តា កាយ ចិត្ត​។

ក-អាចារ្យ​ប្រាប់​ថា បញ្ញត្តិ​ជា​ធម្មារម្មណ៍​មួយ​បែប​មែន​ឬ?
សុ-បញ្ញត្តិ​ជា​ធម្មារម្មណ៍​​ ព្រោះ​ថា​ជា​អារម្មណ៍​ដែល​ដឹង​បាន​តាម​ផ្លូវ​ចិត្ត​តែ​១​ប៉ុណ្ណោះ​។
ក-​ហើយ​ធម្មារម្មណ៍​នេះ​ ក៏​នឹង​ជា​បរមត្ថ​អារម្មណ៍​។

សុ-​ធម្មារម្មណ៍​មាន​ ៦ប្រភេទ, ជា​បរមត្ថ​ធម៌​៥ មិន​មែន​បរមត្ថ​ធម៌​១ ដូច្នោះ​ អាច​ដឹង​បាន​ថា ខណៈ​ណា​មាន​បញ្ញត្តិ​ជា​អារម្មណ៍ ក៏​គឺ​ខណៈ​ណា​ដែល​មិន​មាន​បរមត្ថ​ធម៌​ជា​អារម្មណ៍​ ខណៈ​នោះ​មាន​បញ្ញត្តិ​ជា​អារម្មណ៍​ មួយថ្ងៃ​ៗ​បញ្ញត្តិ​តែ​ង​បិទ​បាំង​លក្ខណៈ​នៃ​បរមត្ថ​ធម៌​ជា​និច្ច ទាំង​តាម​ផ្លូវ​ភ្នែក ផ្លូវ​ត្រចៀក ផ្លូវ​ច្រមុះ ផ្លូវ​អណ្តា ផ្លូវ​កាយ ផ្លូវ​ចិត្ត​ ទើប​ធ្វើ​ឲ្យ​មិន​ដឹង​នូវ​សភាវធម៌​តាម​សេចក្តី​ពិតសោះ​ថា សភាវធម៌​ដែល​កំពុង​ប្រាកដ តាមផ្លូវ​ភ្នែក មិន​មែន​សត្វ បុគ្គល តួ​ខ្លួន គឺ​ត្រឹម​តែ​ជា​ពណ៌​វណ្ណៈ ដែល​ប្រាកដ​ពេល​ប៉ះ​ខ្ទប់​ចក្ខុ​បសាទ​ប៉ុណ្ណោះ​។

កាលណា​បញ្ញា​ចម្រើ​ន​ឡើង​ ដល់​ដឹង​នូវ​សេចក្តីពិត ក្នុង​ខណៈ​ដែល​កំពុង​ឃើញ ហើយ​ក៏​អាច​លះ​បង់​ការ​ប្រកាន់​សភាវធម៌​ថា​ជា​តួ​ខ្លួន​ សត្វ​ បុគ្គល​បាន​ ហើយ​អាច​ដឹង​នូវ​សេចក្តីខុស​គ្នា​រវាង​បរមត្ថអារម្មណ៍​ និង​ បញ្ញត្តិ​អារម្មណ៍​បាន​តាម​ផ្លូវ​ត្រចៀក ផ្លូវ​ច្រមុះ ផ្លូវ​អណ្តាត ផ្លូវ​កាយ​ ផ្លូវ​ចិត្ត​ ក៏​មាន​ន័យ​តែ​មួយ​ដូច​គ្នា​។

ខណៈ​ដែល​កំពុង​យល់​សប្តិ៍​ជា​អារម្មណ៍​អ្វី? មនុស្ស​ទាំង​អស់​តែង​តែ​យល់​សប្តិ៍ មាន​តែព្រះ​អរហន្ត​ទេ​ដែល​ជា​អ្នក​មិន​យល់​សប្តិ៍។ មនុស្ស​ទាំង​អស់​យល់​សប្តិ៍ កាល​ភ្ញាក់​ឡើង​ក៏​ប្រាប់​ថា ឃើញ​ញាតិ​បង​ប្អូន​ដែល​ស្លាប់​ទៅ​ហើយ​។ល។​ តើ​យល់​សប្តិ៍​ឃើញ​បញ្ញត្តិ ឬ​ឃើញ​បរមត្ថអារម្មណ៍? បើមិន​មាន​ពិចារណា​ទេ ក៏​មិន​ដឹង​សោះ​ឡើយ​ ព្រោះ​ដូច​ឃើញ​ពិត​ ប៉ុន្តែ​តាម​សេចក្តី​ពិតនោះ​ពេល​សួរ​ថាឃើញ​អ្វី? ក៏​ឆ្លើយ​ថា ឃើញ​មនុស្ស ឃើញ​ញាតិ​​មិត្ត​បង​ប្អូន​ ឃើញ​សត្វ បុគ្គល​ផ្សេងៗ នោះ​គឺ​យល់​សប្តិ៍ឃើញ​នូវ​រឿង​បញ្ញត្តិ ព្រោះខណៈ​នោះចក្ខុទ្វារ​វិថីចិត្ត មិន​បាន​កើត​ឡើយ​ ព្រោះ​កំពុង​ដេក​លក់​។ តែ​មនោទ្វារវិថីចិត្តកើត នឹក​គិត​ឃើញ​ជា​រឿង​សត្វ​ បុគ្គលផ្សេងៗ​។ ដូច្នោះ ខណៈ​ដែល​កំពុង​យល់​សប្តិ៍​នោះ ក៏​នឹក​ឃើញ​ដល់​រឿង​បញ្ញត្តិ​នៃ​វត្ថុដែល​ធ្លាប់​ឃើញ​ ធ្លាប់​ឮ​ជា​ដើម​ប៉ុណ្ណោះ​។

នៅមានត…

About ភិក្ខុធម្មានន្ទ

បើស្រឡាញ់ខ្លួន កុំពួនធ្វើបាប! សូមស្វាគមន៍ព្រះតេជគុណ អស់លោក លោកស្រី យុវ័នយុវតី ពូ អ៊ំ មីង មា គ្រប់​ស្រទាប់ គ្រប់​ទិស​ទី​ទាំង​អស់! សូម​អរ​គុណ​ដែល​បាន​ចូល​មក​ដល់​ទី​នេះ។ បានជាមកដល់ ទីនេះហើយ សូមកុំរារែកក្នុងការចែករំលែក យោបល់នានាតាមការគួរ! ចូរចម្រើនគ្រប់គ្រប់គ្នា!!
This entry was posted in បញ្ញត្តិ និង បរមត្ថ and tagged . Bookmark the permalink.

2 Responses to បញ្ញត្តិ និង បរមត្ថ (៥)

  1. Pingback: គេហទំព័រ វត្តបុញ្ញក្ខេត្តារាម (ទួលទ្រាត្បួង) | wattoultrea

  2. Pingback: ព្រះពុទ្ធសាសនា |

ឆ្លើយ​តប

Fill in your details below or click an icon to log in:

ឡូហ្កូ WordPress.com

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី WordPress.com របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

រូប Twitter

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Twitter របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

រូបថត Facebook

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Facebook របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

Google+ photo

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Google+ របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

កំពុង​ភ្ជាប់​ទៅ​កាន់ %s