បញ្ញត្តិ និង បរមត្ថ (៣)

វិញ្ញាណធាតុ បានដល់​ចិត្ត​ ១០ ដួង ដែល​ដឹង​បាន​ចំ​ពោះ​តែ​អារម្មណ៍​របស់​ខ្លួន​ត្រឹម​តែ​១ ប៉ុណ្ណោះ​គឺៈ
ចក្ខុវិញ្ញាណចិត្ត ២ដួង ដឹង​បាន​តែ​រូបារម្មណ៍​មួយ​យ៉ាង​
សោតវិញ្ញាណចិត្ត ២ដួង ដឹង​បាន​តែ​សទ្ទារម្មណ៍​មួយ​យ៉ាង
ឃាន​វិញ្ញាណចិត្ត ២ដួង ដឹង​បាន​តែ​គន្ធារម្មណ៍​មួយយ៉ាង​
ជីវ្ហា​វិញ្ញាណចិត្ត ២ដួង ដឹង​បាន​តែ​រសា​រម្មណ៍​មួយ​យ៉ាង​
កាយ​វិញ្ញាណ​ចិត្ត ២ដួង ដឹង​បាន​តែ​ផោដ្ឋព្វារម្មណ៍​មួយយ៉ាង

មនោធាតុ បានដល់ចិត្ត​ ៣ដួង ដែល​ដឹង​អារម្មណ៍​ ៥ អារម្មណ៍​តាម​ទ្វារ​ ៥ ប៉ុណ្ណោះ​។ មនោធាតុ ៣ដួង​គឺ​ បញ្ចទ្វារាវជ្ជនចិត្ត ១ដួង និង​ សម្បដិច្ឆន្នចិត្ត ២​ដួង​។​

មនោ​វិញ្ញាណ​ធាតុ ជា​ចិត្ត​ដែល​ដឹង​អារម្មណ៍​តាម​ផ្លូវ​មនោទ្វារ​បាន ​ហើយដួង​ខ្លហ​ក៏​ដឹង​អារម្មណ៍​ដោយ​មិន​អាស្រ័យ​ទ្វារ​ឡើយ។ មនោវិញ្ញាណ​ធាតុ បាន​ដល់​ចិត្ត​ ៧៦​ដួង​ (វៀរបញ្ចវិញ្ញាណ ១០ដួង និង​មនោធាតុ ៣ដួង​) ប្រមូល​ចិត្ត ៨៩ ជា​វិញ្ញាណ​ធាតុ​៧​ប្រភេទ​គឺៈ

ចក្ខុវិញ្ញាណធាតុ ១
សោតវិញ្ញាណធាតុ ១
ឃានវិញ្ញាណធាតុ ១
ជីវ្ហាវិញ្ញាណធាតុ ១
កាយវិញ្ញាណធាតុ ១
មនោធាតុ ១
មនោវិញ្ញាណធាតុ ១

ដូច្នោះ គួរ​ពិចារណា​ថា លោក​អ្នក​ជា​បុគ្គល​ដេល​មិន​យល់​ក្នុង​នាម​ប៉ុណ្ណោះ ឬថា​ជា​អ្នក​ដែល​មិន​យល់​ក្នុង​រូប​ប៉ុណ្ណោះ​ ឬ​ថា​ជា​អ្នក​ដែល​មិន​យល់​ក្នុង​នាម​និង​ទាំង​រូប​ បើ​សិន​មិន​យល់​ក្នុង​ទាំង​នាម​ និង​ទាំង​រូប​ ក៏​ចាំបាច់​ត្រូវ​អាស្រ័យ​ការ​ស្តាប់​ធម៌​ និង​ការ​សិក្សា​ព្រះ​ធម៌​ប្រការ​ផ្សេងៗ​ដោយ​ល្អិត​ ដើម្បី​ឲ្យ​យល់​បាន​យ៉ាង​ត្រឹម​ត្រូវ​នូវ​សភាវធម៌​ទាំង​ឡាយ​ ដើម្បី​អប់រំចម្រើន​កុសល​គ្រប់​ប្រការ​ និង​ដើម្បី​ជា​បច្ច័យ​ឲ្យ​សតិបដ្ឋាន​កើត​ឡើង​រលឹក​ដឹង​លក្ខណៈ​នូវ​សភាវធម៌​ដែល​ប្រាកដ​ជា​ប្រក្រតី​តាម​សេចក្តី​ពិត​។

សេចក្តី​ក្នុង​អភិធម្មត្ថវិភាវិនីដីកា បរិច្ឆេទទី​៨ មាន​សេចក្តី​ថា​ នាមបញ្ញត្តិ​មាន​៦យ៉ាង​គឺៈ
១-វិជ្ជមានបញ្ញត្តិ ជា​ពាក្យ​បញ្ញត្តិ​ហៅ​សភាវធម៌​ដែល​មាន​ពិត​ដូច​ជា​ពាក្យ​ថា រូប នាម វេទនា សញ្ញា ជា​ដើម​។
២-អវិជ្ជមាន​បញ្ញត្តិ ជា​ពាក្យ​បញ្ញត្តិ​ដែល​មិន​មាន​សភាវធម៌​ ដូច ខ្មែរ បារាំង ជា​ដើម។ ខ្មែរ បារាំង មិនមាន មាន​តែ​សភាវធម៌​គឺ ចិត្ត ចេតសិក និង រូប ប៉ុណ្ណោះ​ ខ្មែរ បារាំង ជា​សម្មតិមិនមែន​សភាវធម៌។ អកុសលចិត្តជា​បរមត្ថធម៌ ជា​សភាវធម៌​ដែល​មាន​ពិត​ មិនមែន​ខ្មែរ បារាំង​ ដូច្នេះ​អកុសលចិត្ត​មាន កុសលចិត្ត​មាន​ តែ​បារាំង​ ខ្មែរ​ មិន​មាន, ពាក្យ​ថា​ខ្មែរ បារាំង ទើប​ជា​អវិជ្ជមាន​បញ្ញត្តិ​។
៣-វិជ្ជមាននេនាវិជ្ជមានបញ្ញត្តិ បញ្ញត្តិសភាវៈដែល​មិន​មាន​ ជា​មួយ​នឹង​សភាវៈ​ដែល​មាន​ ដូច​​និយាយ​ថា​ បុគ្គល​ឈ្មោះ​ថា​ ឆឡភិញ្ញា ព្រោះ​អត្ថ​ថា​មាន​ អភិញ្ញា ៦ អភិញ្ញា​មាន តែ​បុគ្គល​មិន​មាន​ ដូច្នោះ​ទើប​ជា​បញ្ញត្តិ​សភាវៈ​ដែល​មិន​មាន​ ជា​មួយ​នឹង​សភាវៈ​ដែល​មាន​។
៤-​អវិជ្ជមានេនវិជ្ជមានបញ្ញត្តិ បញ្ញត្តិ​សភាវៈ​ដែល​មាន​ ជា​មួយ​នឹង​សភាវៈ​ដែល​មិន​មាន​ ដូច​សម្លេង​ស្រី សម្លេង​មាន​ពិត តែ​ស្រី​មិន​មាន​។
៥-​វិជ្ជមានេនវិជ្ជមានបញ្ញត្តិ បញ្ញត្តិ​សភាវៈ​ដែល​មាន​ជា​មួយ​នឹង​សភាវៈ​ដែល​មាន​ដូច​ពាក្យ​ថា ចក្ខុវិញ្ញាណ ចក្ខុមានពិតជាចក្ខុបសាទ វិញ្ញាណ​មាន​ពិត​ជា​សភាវៈ​ដឹង​។​
៦-​អវិជ្ជមានេនាវិជ្ជមានបញ្ញត្តិ បញ្ញត្តិ​សភាវៈ​ដែល​មិន​មាន​ ជា​មួយ​នឹង​សភាវៈដែល​មិន​មាន​ ដូច ព្រះឱរស​នៃ​ព្រះ​រាជា (ព្រះ​ឱរស និង​ព្រះ​រាជា​ ជា​សម្មតិបញ្ញត្តិ​)។

អារម្មណ៍ ៦​

១-រូបារម្មណ៍ គឺ​សភាវៈ​ដែល​ប្រាកដ​តាម​ភ្នែក​ ជា​អារម្មណ៍​របស់​ចក្ខុទ្វារ​ វិថីចិត្ត​ដែល​អាស្រ័យ​ចក្ខុបសាទ​កើត​ឡើង​។ កាល​រូបារម្មណ៍​រលត់​ទៅ​ហើយ​ភវង្គ​ចិត្ត​កើត​ឡើង​ហើយ​ រលត់​ទៅ​ច្រើន​ខណៈ​ រួច​ហើយ​មនោទ្វារ​វិថីចិត្ត​ក៏​កើត​ឡើង​តាម​ផ្លូវ​មនោ​ទ្វារ​ទទួល​ដឹង​បន្ត​នូវ​អារម្មណ៍​ដែល​រលត់​តាម​ផ្លូវ​ចក្ខុ​ទ្វារ​ ដូច្នោះ​រូបារម្មណ៍​ទើប​ដឹង​បាន​ ២​ទ្វារ​ គឺ​ផ្លូវ​ចក្ខុ​ទ្វារ​ និង​ផ្លូវ​មនោ​ទ្វារ​ ដោយ​មាន​ភវង្គ​ចិត្ត​កើត​ខ័ណ្ឌ​។​

២-​សទ្ទារម្មណ៍ គឺសម្លេង​ ជា​សភាវធម៌​ដែល​ប្រាកដ​បាន​តាម​ផ្លូវ​ត្រចៀក​ ជា​អារម្មណ៍​របស់​សោតទ្វារវិថី​ចិត្ត​ ដែល​អាស្រ័យ​សោតបសាទ​កើត​ឡើង​ រួច​ហើយ​ជា​អារម្មណ៍​របស់​មនោ​ទ្វារ​វិថី​ចិត្ត​ ក្រោយ​ពី​ភវង្គ​ចិត្ត​កើត​ខ័ណ្ឌ​វារៈ​នីមួយ​ៗ​នៃ​ការ​ដឹង​អារម្មណ៍​តាម​ទ្វារ​នីមួយ​ៗ​ ចាំ​បាច់​ត្រូវ​មាន​ភវង្គ​ចិត្ត​កើត​ខ័ណ្ឌ​រវាង​វិថី​ចិត្ត​តាម​ផ្លូវ​បញ្ចទ្វារ​ និង​វិថី​ចិត្ត​តាម​ផ្លូវ​មនោ​ទ្វារ​ ខណៈ​ដែល​ឮ​សម្លេង​និង​កំពុង​ដឹង​ពាក្យ​នោះ ខណៈ​ដែល​កំពុង​ដឹង​ពាក្យ​ ជា​មនោ​ទ្វារ​វិថីចិត្ត​ដែល​កំពុង​គិត​ដល់​ពាក្យ​ មិន​មែន​សោតទ្វារ​វិថីចិត្ត​ដែល​កំពុង​ឮ​សម្លេង​នៅ​មិន​ទាន់​រលត់​នោះ​ទេ​។

៣-គន្ធារម្មណ៍ គឺក្លិន​ ជា​សភាវធម៌​ដែល​ប្រាកដ​តាម​ផ្លូវ​ច្រមុះ ជា​អារម្មណ៍​របស់​ឃាន​ទ្វារ​វិថី​ចិត្ត​ដែល​អាស្រ័យ​ឃាន​បសាទ​កើត​ឡើង​ ហើយ​ត​អំ​ពី​នោះ​ មនោ​ទ្វារ​វិថី​ចិត្ត​ក៏​ដឹង​ក្លិន​នោះ​បន្ត​ ក្រោយ​អំ​ពី​ដែល​ភវង្គ​ចិត្ត​កើត​ខណ្ឌ​ហើយ​។

៤-រសារម្មណ៍ គឺរស ជា​សភាវធម៌​ដែល​ប្រាកដ​ត្រង់​អណ្តាត ជា​អារម្មណ៍​របស់​ជីវ្ហា​ទ្វារវិថីចិត្ត​ ដែល​អាស្រ័យ​ជីវ្ហា​បសាទ​កើត​ឡើង​ ហើយ​កាលជីវ្ហាទ្វារវិថីចិត្ត​រលត់​ទៅ​អស់​ហើយ ភវង្គ​ចិត្ត​កើត​ខ័ណ្ឌ​ហើយ​ វិថី​ចិត្ត​ក៏​កើត​ឡើង​ដឹង​រសារម្មណ៍​នោះ​បន្ត​តាម​ផ្លូវ​មនោ​ទ្វារ​។​

៥-ផោដ្ឋព្វារម្មណ៍ គឺ​សភាវៈ​ដែល​ក្តៅ ឬ​ត្រជាក់ ទន់ ឬ​រឹង តឹង ឬ​ញ័រ ដែល​ប្រាកដ​តាម​ផ្លូវ​កាយ ជា​អារម្មណ៍​របស់​កាយ​ទ្វារវិថីចិត្ត ដែល​អាស្រ័យ​កាយ​បសាទ​កើត​ឡើង​ហើយ មនោ​ទ្វារ​វិថីចិត្ត​ក៏​កើត​ឡើង​ដឹង​ផោដ្ឋព្វារម្មណ៍​នោះ​បន្ត​តាម​ផ្លូវ​មនោ​ទ្វារ​ ក្រោយ​ពី​ពេល​ដែល​ភវង្គ​ចិត្ត​កើត​ខ័ណ្ឌ​ហើយ​។

អារម្មណ៍៥នេះ ហៅ​ថា​ បញ្ចារម្មណៈ ឬ បញ្ចារម្មណ៍ អារម្មណ៍៥នេះ ប្រាកដ​បាន​៦​ទ្វារ​ គឺ​កាល​ចក្ខុទ្វារ​វិថីចិត្ត​កើត​ឡើង​ដឹង​រូបារម្មណ៍​តាម​ផ្លូវ​បញ្ចទ្វារ​ គឺ​ចក្ខុ​ទ្វារ​ហើយ​ មនោទ្វារ​វិថីចិត្ត​ក៏​កើត​ឡើង​ ទទួល​ដឹង​រូបារម្មណ៍​បន្ត​តាម​ផ្លូវ​មនោ​ទ្វារ​ កាលណា​ភវង្គ​ចិត្ត​កើត​ខ័ណ្ឌ​រួច​ហើយ​ សទ្ទារម្មណ៍ គន្ធារម្មណ៍ រសារម្មណ៍​ ផោដ្ឋព្វារម្មណ៍​ ក៏​មាន​ន័យ​ដូច​គ្នា​។ ដូច្នោះ​ អារម្មណ៍​ទាំង​ ៥ នេះ ទើប​ជា​អារម្មណ៍​របស់​ចិត្ត​បាន​៦​ទ្វារ គឺ​ផ្លូវ​ភ្នែក ផ្លូវត្រចៀក ផ្លូវច្រមុះ ផ្លូវអណ្តាត ផ្លូវកាយ ផ្លូវចិត្ត តែ​​អារម្មណ៍​​មួយ​​ទៀត​​គឺ ធម្មារម្មណៈ ឬ​ ធម្មារម្មណ៍នោះ ដឹង​បាន​ចំ​ពោះ​តែ​ផ្លូវ​មនោ​ទ្វារ​ គឺ​ផ្លូវ​ចិត្ត​ប៉ុណ្ណោះ​។

៦-​ធម្មារម្មណ៍ ជាអារម្មណ៍​ដែល​ចិត្ត​ដឹងបាន​ចំពោះ​តែ​ផ្លូវ​ចិត្ត​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ​ មាន​៦​យ៉ាង​គឺ បសាទរូប ៤, សុខុមរូប ១៦, ចិត្ត ចេតសិក និព្វាន បញ្ញត្តិ​។

ធម្មារម្មណ៍ ៥ គឺ​បសាទរូប សុខុមរូប ចិត្ត ចេតសិក និព្វាន ជាបរមត្ថធម៌ ធម្មារម្មណ៍​ ១ គឺ​បញ្ញត្តិ មិនមែនបរមត្ថធម៌​។ ក្នុង​អដ្ឋសាលិនី ចិត្តុប្បាទកណ្ឌ មាន​ពាក្យ​អធិប្បាយថា ដែល​ឈ្មោះ​ថា​បញ្ញត្តិ «បញ្ញត្តិ» ព្រោះ​ឲ្យ​បានដឹង​ដោយ​ប្រការ​នោះៗ​។​

នៅ​មាន​ត…

About ភិក្ខុធម្មានន្ទ

បើស្រឡាញ់ខ្លួន កុំពួនធ្វើបាប! សូមស្វាគមន៍ព្រះតេជគុណ អស់លោក លោកស្រី យុវ័នយុវតី ពូ អ៊ំ មីង មា គ្រប់​ស្រទាប់ គ្រប់​ទិស​ទី​ទាំង​អស់! សូម​អរ​គុណ​ដែល​បាន​ចូល​មក​ដល់​ទី​នេះ។ បានជាមកដល់ ទីនេះហើយ សូមកុំរារែកក្នុងការចែករំលែក យោបល់នានាតាមការគួរ! ចូរចម្រើនគ្រប់គ្រប់គ្នា!!
This entry was posted in បញ្ញត្តិ និង បរមត្ថ and tagged . Bookmark the permalink.

2 Responses to បញ្ញត្តិ និង បរមត្ថ (៣)

  1. Pingback: ព្រះពុទ្ធសាសនា |

  2. Pingback: គេហទំព័រ វត្តបុញ្ញក្ខេត្តារាម (ទួលទ្រាត្បួង) | wattoultrea

ឆ្លើយ​តប

Fill in your details below or click an icon to log in:

ឡូហ្កូ WordPress.com

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី WordPress.com របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

រូប Twitter

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Twitter របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

រូបថត Facebook

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Facebook របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

Google+ photo

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Google+ របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

កំពុង​ភ្ជាប់​ទៅ​កាន់ %s