គេហទំព័រព្រះពុទ្ធសាសនាខ្មែរ

ប្រមាទខាតបង់ ឥធលោកបរលោក

វណ្ណគុត្តត្ថេរ — Fri, 27 Jan 2012 11:00:06 +0000

តើសាធុជនទាំងឡាយដែលចូលមកអានធម្មប្រកាសក្នុងប្លក់នេះជាញឹកញាប់ ធ្លាប់បានឃើញធម្មប្រកាសប៉ុន្មានដងហើយដែលនិយាយទាក់ទងនឹងសេចក្តីប្រមាទ និង មិនប្រមាទ? ច្បាស់ជាឃើញញយដងហើយ ហើយប្រហែលជាគិតថាជាធម៌ដដែលៗ ធ្វើឲ្យគ្មានចំណាប់អារម្មណ៍។ បើគិតថាជាធម៌ដដែលៗនោះពិតជាត្រឹមត្រូវ តែបើគិតថាមិនគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍វិញ មិនត្រឹមត្រូវទេ ព្រោះក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់យើង តែងតែវិលវល់ចំណាប់អារម្មណ៍ជាមួយតែនឹងរឿងដដែលៗ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ បរិភោគអាហារ ដដែលៗ, ដេក ដើរ ឈរ អង្គុយ ដដែលៗ, ធ្វើកិច្ចការងារ ដដែលៗ, ចំពោះអ្នកបរិភោគកាម រីករាយនឹងកាមគុណដដែលៗ ។ល។ ចំណែកឯធម៌មិនប្រមាទនេះ ក៏នៅតែមានដើម្បីដាស់តឿនសតិដដែលៗ ព្រោះមនុស្សនៅតែប្រព្រឹត្តខុស ភ្លាំងភ្លាត់ដដែលៗ ។

ពេលដែលសាធុជនបានឃើញពាក្យថា “ មិនប្រមាទ” នេះ កុំទាន់បញ្ជូនចិត្ត បញ្ជូនអារម្មណ៍ ទៅរកឋានសួគ៌ និព្វាន អ្វី គួរតែសម្លឹងមើលស្ថានភាពក្នុងបច្ចុប្បន្ន ពេលនេះ ឥឡូវនេះ គឺកិច្ចការប្រចាំថ្ងៃរបស់យើងគ្រប់គ្នាថា បើសិនជារស់នៅដោយសេចក្តីប្រមាទ គឺការធ្វេសប្រហែស តើនឹងមានអ្វីកើតឡើងដល់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃ? អ្នកបើកបរដែលមានសេចក្តីប្រមាទរមែងជួបឧបទ្ទវហេតុ មានបើកបរបុកគ្នា ធ្លាក់កន្លុក បុកសសេរភ្លើង ធ្លាក់ជ្រោះ ធ្លាក់ច្រាំងជាដើម មិនត្រឹមតែបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ខ្លួនឯងតែម្នាក់ទេ ថែមទាំងបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកដទៃថែមទៀត។ អ្នកធ្វើកិច្ចការអ្វីមួយដោយក្តីប្រមាទគឺគ្មានការប្រុងប្រយ័ត្ន មិនយកចិត្តទុកដាក់ ចំពោះកិច្ចការរបស់ខ្លួន នឹងទទួលការខាតបង់ ភ្លេចភ្លាំង កិច្ចការមិនបានល្អ ទាំងមិនបានចម្រើនទៅមុខតាមការគួរ។ ដូច្នេះធម៌មិនប្រមាទនេះជាធម៌ចាំបាច់បំផុតសម្រាប់ជីវិតមនុស្សក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ ដែលត្រូវតែលើកយកមកនិយាយឲ្យបានញឹកញាប់ ដើម្បីជាការជួយពញ្ញាក់ស្មារតីដល់គ្នានឹងគ្នា។ ប្រយោជន៍នៃសេចក្តីមិនប្រមាទគឺបានទាំងសង្ខាងគឺផ្លូវលោកនិងផ្លូវធម៌។ កុសលធម៌ទាំងឡាយអាចតាំងនៅបានដោយសេចក្តីមិនប្រមាទ បើបុគ្គលរស់នៅដោយសេចក្តីប្រមាទគឺការប្រហែសធ្វេស ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ទ្រង់ត្រាស់ថា ស្លាប់ទាំងរស់ ស្អុយទាំងស្រស់ ដូចមានព្រះគាថាដែលដកស្រង់ចេញពីធម្មបទដ្ឋកថាខាងក្រោមនេះ៖

អប្បមាទោ អមតំ បទំ បមាទោ មច្ចុនោ បទំ
អប្បមត្តា ន មីយន្តិ យេ បមត្តា យថា មតា
ឯតំ វិសេសតោ ញត្វា អប្បមាទមិ្ហ បណិ្ឌតា
អប្បមាទេ បមោទនិ្ត អរិយានំ គោចរេ រតា
តេ ឈាយិនោ សាតតិកា និច្ចំ ទឡ្ហបរក្កមា
ផុស្សនិ្ត ធីរា និព្វានំ យោគក្ខេមំ អនុត្តរនិ្ត ។

សេចក្តីមិនប្រមាទ ជាផ្លូវនៃសេចកី្តមិនស្លាប់, សេចកី្តប្រមាទជាផ្លូវនៃសេចកី្តស្លាប់, អ្នកដែលមិនប្រមាទហើយ ឈ្មោះថាមិនស្លាប់, អ្នកដែលប្រមាទប្រៀបដូចជាបុគ្គល ដែលស្លាប់ទៅហើយ, បណិ្ឌតទាំងឡាយដឹងរឿងនេះដោយវិសេសហើយ ទើបតាំងនៅក្នុងសេចកី្តមិនប្រមាទ ហើយរីករាយក្នុងសេចកី្តមិនប្រមាទ, ត្រេកអរក្នុង ធម៌ជាទីគោចររបស់ព្រះអរិយៈទាំងឡាយ, បណិ្ឌតអ្នកមិនប្រមាទទាំងនោះ ជាអ្នកមានឈាន មានសេចកី្តព្យាយាមមានការប្រឹងប្រែងជាប់ជានិច្ច ជាអ្នកបា្រជ្ញតែងពាល់ត្រូវនូវព្រះនិព្វាន ដែលជាឋានក្សេមចាកយោគៈដ៍ប្រសើរ។

បមាទមនុយុញ្ជនិ្ត ពាលាទុម្មេធិនោ ជនា
អប្បមាទញ្ច មេធាវី ធនំសេដ្ឋំវ រក្ខតិ ។
មា បមាទមនុយញ្ជេថ មា កាមរតិសន្ថវំ
អប្បមត្តោ ហិ ឈាយន្តោ បប្បោតិ វិបុលំ សុខំ ។

ពួកជនពាល មានបញ្ញាល្ងង់ខ្លៅ រមែងតាមប្រកបនូវសេចកី្តប្រមាទ, ចំណែកអ្នកប្រាជ្ញវិញ តែងរក្សាទុកនូវសេចកី្តមិនប្រមាទ ដូចជាបុគ្គលរក្សាទ្រព្យដ៏ប្រសើរទុក យ៉ាងនោះឯង ។អ្នកទាំងឡាយ ចូរកុំតាមប្រកបសេចកី្តប្រមាទឡើយ, ចូរកុំតាមប្រកបនូវសេចកី្តត្រេកអរក្នុងកាមឡើយ, ព្រោះថា អ្នកដែលមិនប្រមាទហើយ រំពឹងពិចារណាត្រិះរិះនឹងបានសម្រេចនូវសេចកី្តសុខដ៏ប្រសើរ ។

បមាទំ អប្បមាទេន យទា នុទតិ បណ្ឌិតោ
បញ្ញាបាសាទមារុយ្ហ អសោកោ សោកិនឹ បជំ
បព្វតដោ្ឋវ ភុម្មដ្ឋេ ធីរោ ពាលេ អវេក្ខតិ ។

ពេលណា បណិ្ឌតកំចាត់បង់នូវសេចកី្តប្រមាទ ដោយសេចកី្តមិនប្រមាទ,ពេលនោះ បណិ្ឌតនោះនឹងឡើងទៅដល់បញ្ញា ដូចជាបា្រសាទ មិនមានសេចកី្តសោកសៅតែងមើលឃើញនូវពួកសត្វ ដែលមានសេចកី្តសោកសៅ អ្នកមានបញ្ញា រមែងមើលឃើញនូវបុគ្គលពាលទាំងឡាយ ដូចជាបុគ្គលដែលឈរនៅលើកំពូលភំ្នមើលឃើញនូវបុគ្គលដែលឈរនៅលើផែនដីយ៉ាងនោះឯង ។

កាលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទៀបនឹងបរិនិព្វាន ព្រះអង្គក៏ទ្រង់បានលើកយកមករំលឹកជាលើកចុងក្រោយម្តងទៀតនូវអប្បមាទធម៌នេះ ដែលយើងតែងតែដឹងថាជា បច្ឆិមពុទ្ធវចនៈ គឺព្រះវាចាចុងក្រោយបង្អស់របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រោះតែព្រះធម៌នេះមានសារៈសំខាន់ចាំបាច់នោះឯង។

អវិជ្ជា និង វិជ្ជា

វណ្ណគុត្តត្ថេរ — Thu, 26 Jan 2012 11:00:02 +0000

អំពី អវ‍ិជ្ជា និង វ‍ិជ្ជា
មហាវារសំយុត្តខ្សែ ១៦ និង បដិសម្ភិទាខ្សែ ៩
ព្រះញាណបវរវិជ្ជា អែម
ចាងហ្វាងសាលាបាលីជាន់ខ្ពស់ អធិប្បាយ
ទស្សនាវដ្តីកម្ពុជសុរិយា ឆ្នាំ១៩២៧

មហាវារសំយុត្តខ្សែ ១៦ សម្ដែងថាមានភិក្ខុ ១ អង្គ មាននាមនិងគោត្រមិនប្រាកដ ទូលសួរព្រះដ៏មានព្រះភាគ កាលដែលព្រះអង្គគង់នៅវិហារព្រះជេតពន នគរសាវត្ថី ដោយបាលីថា ៖

អវិជ្ជាអវ‍ិជ្ជាភន្តេវុច្ចត‍ិ កតមានុខោភន្ដេអវ‍ិជ្ជា កិតាវតាចអវ‍ិជ្ជាគតោហោត‍ិ ។
ប្រែថា បពិត្រព្រះដ៏មានបុណ្យដ៏ចម្រើន កិរិយាល្ងង់ខ្លៅមិនដឹងព្រះអង្គពោលឲ្យឈ្មោះថាអវិជ្ជា បពិត្រព្រះដ៏មានបុណ្យដ៏ចម្រើនអវិជ្ជានោះតើដូចម្ដេច ? បុគ្គលដែលលុះក្នុងចំណោមនៃអវិជ្ជា មានដោយហេតុប៉ុន្មានយ៉ាង ? ។

ព្រះដ៏មានព្រះភាគព្រះអង្គសម្ដែងវិសជ្ជនាថាៈ

យំខោភិក្ខុទុក្ខេអញាណំ ទុក្ខសមុទយេអញាណំ ទុក្ខនិរោធេអញាណំ ទុក្ខនិរោធគាមិនិបដិបទាយអញាណំ អយំវុច្ចត‍ិកិក្ខុអវ‍ិជ្ជា ឯតាវតាចអវ‍ិជ្ជាគតោហោត‍ិ ។
ប្រែថាៈ ម្នាលភិក្ខុ សេចក្ដីល្ងង់ពុំដឹងច្បាស់ក្នុងកងទុក្ខឯណាមែនពិត សេចក្ដីល្ងង់ពុំដឹងច្បាស់ក្នុងសភាវៈគឺតណ្ហា ជាទីប្រជុំបណ្ដាលឲ្យកើតឡើងនូវកងទុក្ខឯណាមែនពិត សេចក្ដីល្ងង់ពុំដឹងច្បាស់ក្នុងឧបាយជាទីរំលត់នូវកងទុក្ខឯណាមែនពិត ម្នាលភិក្ខុសេចក្ដីល្ងង់ពុំដឹងច្បាស់ ៤ យ៉ាងនេះ ព្រះតថាគតពោលឲ្យឈ្មោះថាអវិជ្ជា បុគ្គលដែលលុះអំណាចនៃអវិជ្ជាដោយហេតុមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះឯង ។ ភិក្ខុនោះ ទូលសួរនូវវិជ្ជាតទៅទៀត ដោយបាលីថា ៖

វ‍ិជ្ជាវ‍ិជ្ជាត‍ិភន្តេវុច្ចត‍ិ កតមានុខោភន្តេវ‍ិជ្ជា កិតាវតាចវីជាគតោហោត‍ិ ។
ប្រែថាៈ បពិត្រព្រះដ៏មានបុណ្យដ៏ចម្រើន កិរិយាដែលចេះដឹងច្បាស់ ព្រះអង្គពោលឲ្យឈ្មោះថាវិជ្ជា បពិត្រព្រះដ៏មានបុណ្យដ៏ចម្រើន វិជ្ជានោះតើដូចម្ដេច ? បុគ្គលដែលលុះក្នុងអំណាចនៃវិជ្ជា កើតបានដោយហេតុប៉ុន្មាន ?

ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងវិសជ្ជនាថា ៖ យំខោភិក្ខុ ទុក្ខេញាណំ ទុក្ខសមុទយេញណំ ទុក្ខនិរោធញាណំ ទុក្ខនិរោគាមិនិបដិបទាយញាណំ អយំវុច្ចត‍ិភិក្ខុវ‍ិជ្ជា ឯតាវតាចវ‍ិជ្ជាគតោហោត‍ិ។

ប្រែថាៈ ម្នាលភិក្ខុ សេចក្ដីចេះដឹងច្បាស់ក្នុងកងទុក្ខឯណាមែនពិតសេចក្ដីចេះដឹងច្បាស់ក្នុងសភាវៈ គឺតណ្ហាជាទីប្រជុំបណ្ដាលឲ្យកើតឡើងនូវកងទុក្ខឯណាមែនពិត សេចក្ដីដឹងច្បាស់ក្នុងឧបាយជាទីរំលត់នូវកងទុក្ខឯណាមែនពិត សេចក្ដីដឹងច្បាស់នូវផ្លូវប្រព្រឹត្តទៅកាន់ទីរំលត់ទុក្ខឯណាមែនពិត ម្នាកភិក្ខុ សេចក្ដីចេះដឹងច្បាស់ទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ព្រះតថាគតពោលឲ្យឈ្មោះថាវិជ្ជា បុគ្គលដែលដល់នូវវិជ្ជា កើតមានដោយហេតុមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះឯង ។

ម្យ៉ាងវិញទៀត ក្នុងគម្ពីរ បដិសម្ភិទា ខ្សែ ៩ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គសម្ដែងនូវទោសនៃអវិជ្ជាមាន ៥ ដោយបាលីថា ៖ បញ្ចហាការេហិ អវ‍ិជ្ជាយអាទីនវោហោត‍ិ ប្រែថាៈ ទោសរបស់អវិជ្ជា កើតមានដល់សត្វ ដោយអាការទាំងឡាយ ៥ យ៉ាង ។

កតមេហិបញ្ចហាការេហិអវ‍ិជ្ជាយអាទីនវោហោត‍ិ អនិច្ចត្ថេនអវ‍ិជ្ជាយអាទីនវោហោត‍ិ
ទុក្ខត្ថេនអវ‍ិជ្ជាយ-អាទីនវោហោត‍ិ អនត្តត្ថេនអវ‍ិជ្ជាយអាទីនវោហោត‍ិ សន្តាបត្ថេនអវ‍ិជ្ជាយអាទីនវោហោត‍ិ វ‍ិបរិណាមណត្ថេន-អវ‍ិជ្ជាយអាទីនវោហោត‍ិ ឥមេហិបញ្ចហិអាការេហិ អវ‍ិជ្ជាយអាទីនវោហោត‍ិ ។
ប្រែថាៈ ទោសរបស់អវិជ្ជាកើតមានដល់សត្វ ដោយអាការទាំងឡាយ ៥ យ៉ាងដូចម្ដេចខ្លះ ?

វិសជ្ជនាថា ទោសរបស់អវិជ្ជាកើតមានដល់សត្វ ដោយអត្ថថាញ៉ាំងសត្វមិនឲ្យតាំងនៅជានិច្ចមួយ ទោសរបស់អវិជ្ជាកើតមានដល់សត្វ ដោយអត្ថថា ញ៉ាំងសត្វឲ្យដល់នូវសេចក្ដីទុក្ខ ប្រព្រឹត្តទៅក្នុងកាយ និងចិត្តមួយ ទោសរបស់អវិជ្ជាកើតមានដល់សត្វដោយអត្ថថា ញ៉ាំងសត្វឲ្យមានតែស្រាយ ៗ មិនឲ្យមានខ្លឹមសារមួយ ទោសរបស់អវិជ្ជាកើតមានដល់សត្វ ដោយអត្ថថា ញ៉ាំងសត្វឲ្យក្ដៅក្រហាយសព្វប្រព្រឹត្តទៅក្នុងកាយ និងចិត្តជានិច្ចមួយ, ទោសរបស់អវិជ្ជាកើតមានដល់សត្វដោយអត្ថថា ញ៉ាំងសត្វឲ្យទ្រុឌទ្រោមចាស់ជរាគ្រាំគ្រាប្រែប្រួលទៅជាប្រក្រតីមួយ, ទោសរបស់អវិជ្ជាកើតមានដល់សត្វដោយអាការទាំងឡាយ ៥ យ៉ាងនេះឯង ។

អវិជ្ជាដែលនឹងរលត់សូន្យទៅដោយអាការ ៨ យ៉ាងដោយបាលីថា ៖

កតមេហិ អដ្ឋហិអាការេហិ អវ‍ិជ្ជានិរុជ្ឈត‍ិ និទាននិរោធេនអវ‍ិជ្ជានិរុជ្ឈត‍ិ សមុទយនិវោធេនអវ‍ិជ្ជានិរុជ្ឈត‍ិ ជាត‍ិនិរោធេនអវ‍ិជ្ជានិរុជ្ឈត‍ិ ហេតុនិរោធេនអវ‍ិជ្ជានិរុជ្ឈត‍ិ បច្ចយនិរោធេនអវ‍ិជ្ជានិរុជ្ឈត‍ិ ញាណុប្បាទេនអវ‍ិជ្ជា-និរុជ្ឈត‍ិ និរោធុបដ្ឋានេនអវ‍ិជ្ជានិរុជ្ឈត‍ិ
ឥមេហិ អដ្ឋហិអាការេហិអវ‍ិជ្ជានិរុជ្ឈត‍ិ ។

ប្រែថា អវិជ្ជារលត់សូន្យទៅដោយអាការទាំងឡាយ ៨ យ៉ាងដូចម្ដេច ? វិសជ្ជនា អវិជ្ជារលត់សូន្យទៅ ដោយកិរិយារលត់នូវនាម និងរូបដែលជាទីតាំងកើតឡើងនៃកងទុក្ខ ១ អវិជ្ជារលត់សូន្យទៅ ដោយកិរិយារលត់នូវសភាវៈគឺតណ្ហា ដែលជាទីប្រជុំកើតឡើងនៃកងទុក្ខ ១ អវិជ្ជារលត់សូន្យទៅ ដោយកិរិយារលត់នូវជាតិ ១ អវិជ្ជារលត់សូន្យទៅ ដោយកិរិយារលត់នូវបច្ច័យ គឺអាហារ និងផស្ស និងនាមរូប ១ អវិជ្ជារលត់សូន្យទៅ ដោយកិរិយាកើតឡើងនៃញាណគឺប្រាជ្ញដឹងច្បាស់ ១ អវិជ្ជារលត់សូន្យទៅ ដោយកិរិយាបង្កើតឡើងប្រាកដនៃនិរោធ ១ ថែមអវិជ្ជា ១ ទៀត ដែលជាមេដើមរលត់សូន្យទៅដោយធម៌ទាំង ៧ ខាងដើមនេះត្រូវជា ៨ អវិជ្ជារលត់សូន្យទៅ ដោយអាការទាំងឡាយ ៨ នេះ ។

សម្ដែងអំពីអវិជ្ជា និង វិជ្ជាចប់សេចក្ដីជាសង្ខេបប៉ុណ្ណេះ

ធម្មរង្សីបំភ្លឺត្រៃភព

ភិក្ខុធម្មានន្ទ — Thu, 26 Jan 2012 00:34:42 +0000

យប់ពឹងចន្ទ្រាបំភ្លឺលោកា ថ្ងៃពឹងសូរិយាបំភ្លឺលោកិយ អវិជ្ជាងងឹតបាំងបិទភពបី ពឹងធម្មរង្សីបំភ្លឺសត្តា។ ទីណាមានធម៌ទីនោះមានសន្តិភាព អធម៌រមែងធ្វើឲ្យពិភពលោកច្របូកច្របល់។

គុណលើលោកិយ ពុំមានគុណអ្វីស្មើនឹងពុទ្ធគុណ

វណ្ណគុត្តត្ថេរ — Wed, 25 Jan 2012 11:00:47 +0000

«ពុទ្ធគុណ»
ឃុនបណ្ណានុរក្ស
ប៊ូ – ប៉ូ រៀបរៀង

ក្នុងគម្ពីរ មានសេចក្ដីថា គុណរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធច្រើនណាស់ រាប់មិនអស់ទេ ដូចមានបទបាលីថា :
ពុទ្ធោបិ ពុទ្ធស្ស កណេយ្យ វណ្ណំ
កប្បម្បិ ចេ អញ្ញមកាសមានោ
ឌីយេថ កប្បោ ចីរទីឃមន្តរេ
វណ្ណោ ន ខីយេថ តថាគតស្ស ។

សូម្បីព្រះពុទ្ធទ្រង់សំដែង តែអំពីគុណនៃព្រះពុទ្ធផងគ្នា មិនសំដែងពីរឿងអ្វីដទៃសោះ រហូតអស់មួយក័ប្ប កប្បដ៏យឺនយូរវែងឆ្ងាយ ក៏នឹងអស់ទៅទទេ ក្នុងចន្លោះនោះ ឯគុណនៃព្រះពុទ្ធមិនអស់ទៅផងឡើយ ។

សហស្សសីសេបិ ចេ ចោសោ
សិសេ សីសេ សតំ មុខា
មុខេ មុខេ សតំ ជិវ្ហា
ជីវកប្បោ មហិទ្ធិកោ
ន សក្កោតិ ច វណ្ណេតុំ
និស្សេសំ សត្ថុនោ គុណំ ។

ប្រសិនបើមាន មានបុរសម្នាក់ មានក្បាលមួយពាន់, ក្នុងក្បាលមួយមានមាត់មួយរយ, ក្នុងមាត់មួយ មានអណ្ដាតមួយរយ, បុរសនោះអាយុវែងចំនួនមួយក័ប្ប មានឫទ្ធិច្រើន ក៏មិនអាចនឹងរៀបរាប់គុណនៃព្រះសាស្ដាឲ្យអស់រលីង គ្មានសេសសល់បានឡើយ ។ ប៉ុន្តែ គុណនៃព្រះពុទ្ធ ទោះបីច្រើនដល់ម្ល៉ោះក៏ដោយ គង់លោកសង្រ្គោះចូលក្នុងគោលធំបំផុត ៣យ៉ាងគឺ

១- វិសុទ្ធិគុណ
២- បញ្ញាគុណ
៣- ករុណាគុណ ។

អធិប្បាយ (១)
សូម្បីព្រះនាមទាំង ៩ តាំងពី អរហំ ដល់ ភគវា ក៏សង្រ្គោះចូលក្នុងពុទ្ធគុណ ដែលជាគោលធំបំផុតទាំង ៣នោះដែរគឺ អរហំ ជាគ្រឿងប្រកាសព្រះវិសុទ្ធគុណ ។ សម្មាសម្ពុទ្ធ ១ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ ១ សុគតោ ១ លោក វិទូរ ១ ទាំង៤នេះជាគ្រឿងប្រកាសព្រះបញ្ញាគុណ ។ អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ ១ សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ១ ពុទ្ធោ ១ ភគវា ១ ទាំង៤នេះ ជាគ្រឿងប្រកាសព្រះករុណាគុណ ។ ព្រះនាមទាំង៩មានបទបាលី ក្នុងនវហរគុណ នឹងសេចក្ដីប្រែដូចតទៅនេះ :

១- អារកត្តា កិលេសេហិ សវាសនេហិ សោ មុនិ សព្វបូជារហត្តា ច វិទិតោ អរហំ ឥតិ ។
ព្រះមុនីអង្គនោះ លោកហៅព្រះអង្គថា “ អរហំ” ព្រោះព្រះអង្គឆ្ងាយចាកកិលេស ព្រមទាំងវាសនា ១ ព្រោះព្រះអង្គគួរទទួលសក្ការបូជារបស់មហាជនទូទៅ ១ ។

២- សម្មា សាមញ្ច សច្ចានិ ពុទ្ធោ ច អញ្ញពោធនោ តេនេស សម្មាសម្ពុទ្ធោ សព្វធម្មេសុ ចក្ខុមា ។ ព្រះអង្គត្រាស់ដឹងអរិយសច្ចទាំងឡាយ ដោយប្រពៃចំពោះព្រះអង្គ១ ទ្រង់ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យត្រាស់ដឹងតាម ១ ព្រោះហេតុនោះព្រះអង្គមានចក្ខុក្នុងធម៌ទាំងពួង ទើបទ្រង់ព្រះនាមថា “ សម្មាសម្ពុទ្ធោ” ។

៣- វិជ្ជាហិ ចរណេហេស សម្មទេវសមាគតោ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ ឧត្ដមោ ទេវមានុសេ ។ ព្រះអង្គប្រកបដោយ វិជ្ជា ៣ នឹង ចរណៈ ១៥ ដោយប្រពៃ ទើបទ្រង់ព្រះនាមថា “ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ” ព្រះអង្គខ្ពស់ក្នុងពួកទេវតានឹងមនុស្ស ។

៤- សព្វក្លេសប្បហានេន កតោ សោ សុកតោ មុនិ សម្មា កាយេន វាចាយ មនសាំ សុគតោ គតោ ។ ព្រះមុនីអង្គនោះស្ដេចទៅ ដោយការលះបង់កិលេសទាំងពួង (មួយទៀត ) ឈ្មោះថា ទ្រង់យាងទៅប្រពៃដោយកាយ, វាចា ចិត្ត ទើបទ្រង់ព្រះនាមថា “ សុគតោ” ទ្រង់យាងទៅប្រពៃ ។

៥- លោកំ វិភូតតោ សព្វំ ញាណេនាញ្ញាសិ សព្វ ថា នាថោ លោកស្សសម្មាវ តេន លោកវិទូ ជិនោ ។ ព្រះជិនៈអង្គនោះ ជាទីពឹងរបស់លោក ទ្រង់ជ្រាបលោកទាំងអស់យ៉ាងជាក់ច្បាស់គ្រប់ប្រការ ដោយព្រះញាណដ៏ប្រពៃ ហេតុនោះ ទើបទ្រង់ព្រះនាមថា “ លោកវិទូ” ព្រះអង្គទ្រង់ជ្រាបលោកជាក់ច្បាស់ ។

៦- សារេតា នទេម្មានំ អកុប្បាយ វិមុត្តិយំ តតោ អនុត្តរោ នាថោ បុរិសទម្មសារថិ ។
ព្រះអង្គទ្រង់ដឹកនាំអ្នកដែលគួរទូន្មានបាន ឲ្យធ្វើដំណើរទៅក្នុងវិមុត្តិដ៏មិនកម្រើក ព្រោះហេតុនោះ ព្រះអង្គជាលោកនាថ ទើបទ្រង់ព្រះនាមថា “ អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ” ព្រះអង្គជាសារថីទូន្មានបុរសពុំមានអ្នកណាប្រៀបផ្ទឹមស្មើបាន ។

៧- លោកិយេហិ ច អត្តេហិ អថោ លោកុត្តរេហិច សត្ថា ទេវមនុស្សានំ សាសិតា ទេវមានុសេ ។
ព្រះអង្គទ្រង់ប្រៀនប្រដៅទេវតានឹងមនុស្ស ដោយលោកិយប្រយោជន៍ នឹងលោកុត្តរប្រយោជន៍ ទើបទ្រង់ព្រះនាមថា “ សត្ថា ទេវមនុស្សានំ” ព្រះអង្គជាសាស្ដារបស់ទេវតា នឹងមនុស្សទាំងឡាយ ។

៨- សម្ពុជ្ឈិតា ច សច្ចានិ ក្លេសនិទ្ទា បពុជ្ឈិតា សព្វសោ គុណវិកាសម្បត្តោ ពុទ្ធោ នរុត្តមោ ។
ព្រះអង្គត្រាស់ដឹងសច្ចៈទាំងឡាយផង ទ្រង់តើនចាកកិលេសនិទ្រាផង ព្រះអង្គរីកពេញដោយព្រះគុណគ្រប់យ៉ាង ទើបទ្រង់ព្រះនាមថា “ ពុទ្ធោ” ព្រះអង្គត្រាស់ដឹងខ្ពង់ខ្ពស់ជាងនរជនទាំងឡាយ ។

៩- ភាតេន្យ ភគធម្មេហិ សមង្គី ចាតុលោ មុនិ គរុការវយុត្តោ ច វិស្សុតោ ភគវា ឥតិ ។
ព្រះអង្គប្រកបព្រមដោយជោគជ័យ នឹងភគធម៌ ៦ ប្រការ គ្មានអ្នកណាប្រៀបស្មើបាន ទើបទ្រង់ជាទីគោរពរបស់គ្រូបាអាចារ្យផង លោកថ្វាយព្រះនាមថា “ ភគវា” ព្រះមានព្រះភាគ ។ (ច្បាប់សូត្រមន្ត ) ។

ព្រះនាមទាំង ៩នេះ ជាព្រះគុណនេមិត្តិកនាម ព្រោះជាប់មកតាមហេតុគឺគុណវិសេស មានអរហំជាដើម ដែលមានក្នុងខន្ធសន្ដាននៃព្រះពុទ្ធអង្គ ឥតអ្នកណាថ្វាយឡើយ ស្រាប់តែលេចឮល្បីខ្ចរខ្ចាយឡើងឯងៗតែម្ដង ជាមួយនឹងសព្វញ្ញុតញ្ញាណ ដែលព្រះអង្គបានក្បែរគល់ព្រះមហាពោធិព្រឹក្ស ។ ព្រះពុទ្ធគ្រប់ព្រះអង្គទ្រង់មានព្រះគុណ នមិត្តកនាម ទាំង ៩ នេះ ដូចៗគ្នា ឥតប្លែកពីគ្នាឡើយ ។
ប៉ុន្តែ ក្នុងគម្ពីរវជិរសារ លោកញែក អនុត្តរោ ជាព្រះនាម ១ បុរិសទម្មសារថិ ជាព្រះនាម១ រួមជា ១០ ព្រះនាម មានបទគាថា ថា :

យស្ស ទសក្ខរា អ- សំ – វិ – សុ – លោ អ បុ ស – ពុ – ភ
វចសា បតុណា ត្វត្វោ មនសា សោ សុខំ លភិ ។

អក្ខរៈទាំង ១០តួ គឺ អ សំ វិ សុ លោ អ បុ ស ពុ ភ ក្ដី សេចក្ដីអធិប្បាយ (នៃអក្ខរៈទាំង ១០ តួនោះ ) ក្ដី គឺ បុគ្គលឯណាមួយ ទោះជាគ្រហស្ថក្ដី ជាបព្វជិតក្ដី បានធ្វើឲ្យចាំស្ទាត់ដោយវាចាចិត្តហើយ គ្រហស្ថនឹងបព្វជិតទាំងនោះ ទៀងតែបាននូវសេចក្ដីសុខ ។

ឯអក្ខរៈទាំង ១០ តួនោះ ជាអាទិសង្កេត គឺ អ – អរហំ ។ សំ – សម្មាសម្ពុទ្ធោ ។ វិ – វិជ្ជាចរណ-សម្បន្នោ ។ សុ – សុគតោ ។ លោ – លោកវិទូ ។ អ – អនុត្តរោ ។ បុ – បុរិសទម្មសារថិ ។ ស- សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ។ ពុ – ពុទ្ធោ ។ ភ – ភគវា ។

ព្រះពុទ្ធគុណសង្ខេបប៉ុណ្ណេះ ។
————————————
(១) ច្បាប់ពុទ្ធគុណបរិយាយ របស់ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ លេខ ម.៨.. ទំព័រ ១១៧ ។

បដិបទាដែលនាំសេចក្តីសុខមកឲ្យ

ភិក្ខុធម្មានន្ទ — Tue, 24 Jan 2012 11:00:56 +0000

ព្រះបរមសាស្តាកាលដែលទ្រង់គង់ប្រថាប់ក្នុងព្រះគន្ធកុដិ នាដែនដីនៃព្រៃហេមពាន្ត ព្រះអង្គទ្រង់ប្រារព្ធមារាធិរាជ។ ក្នុងកាលនោះមារបានមកអារាធនាសូមឲ្យព្រះអង្គត្រឡប់ទៅគ្រប់គ្រងរាជសម្បត្តិវិញ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ទៅកាន់មារថា ភ្នំមាស២ ក៏មិនអាចធ្វើឲ្យបុគ្គលម្នាក់គ្រប់គ្រាន់បានដែរ បុគ្គលជ្រាបដូច្នេះហើយ គប្បីប្រព្រឹត្តធម៌សន្តោស ដូច្នេះជាដើម។ ជាបន្តព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់នូវគាថាដូច្នេះថា៖

អត្ថម្ហិ ជាតម្ហិ សុខា សហាយា
តុដ្ឋី សុខា យា ឥតរីតរេន
បុញ្ញំ សុខំ ជីវិតសង្ខយម្ហិ
សព្វស្ស ទុក្ខស្ស សុខំ បហានំ។

កាលបើសេចក្តីត្រូវការកើតឡើងហើយ សម្លាញ់ទាំងឡាយនាំសេចក្តីសុខមកឲ្យ សេចក្តីត្រេកអរដោយបច្ច័យតាមមានតាមបាន ជាហេតុនាំសេចក្តីសុខមកឲ្យ បុណ្យនាំសេចក្តីសុខមកឲ្យក្នុងកាលអស់ជិវិត ការលះបង់ទុក្ខទាំងអស់បាន ជាហេតុនាំសេចក្តីសុខមកឲ្យ។

សុខា មត្តេយ្យតា លោកេ អថោ បេត្តេយ្យតា សុខា
សុខា សាមញ្ញតា លោកេ អថោ ព្រហ្មញ្ញតា សុខា
សុខំ យាវ ជរា សីលំ សុខា សទ្ធា បតិដ្ឋិតា
សុខោ បញ្ញាបដិលោភោ បាបានំ អករណំ សុខំ។

ការប្រតិបត្តិល្អដល់មាតា នាំសេចក្តីសុខមកឲ្យក្នុងលោក ម៉្យាងទៀត ការប្រតិបត្តិល្អដល់បិតា នាំសេចក្តីសុខមកឲ្យ។ ការប្រតិបត្តិល្អដល់សមណៈនាំសេចក្តីសុខមកឲ្យក្នុងលោក ម៉្យាងទៀត ការប្រតិបត្តិល្អដល់ព្រាហ្មណ៍(អ្នកដែលមានបាបបណ្តែតចោលហើយ) នាំសេចក្តីសុខមកឲ្យ។ សីលនាំសេចក្តីសុខមកឲ្យដរាបដល់ចាស់ សទ្ធាដែលបុគ្គលតំកល់ស៊ប់ហើយ នាំសេចក្តីសុខមកឲ្យ ការបានចំពោះនូវបញ្ញា នាំសេចក្តីសុខមកឲ្យ ការមិនធ្វើបាបទាំងឡាយនាំសេចក្តីសុខមកឲ្យ៕

[ស្រង់ចេញពីសៀវភៅ "ព្រះពុទ្ធភាសិត" រៀបរៀងដោយអគ្គបណ្ឌិតធម្មាចារ្យ ប៊ុត សាវង្ស]

ពុទ្ធពេចន៍សក្តិសិទ្ធ ត្បិតអ្នកប្រតិបត្តិ

ភិក្ខុធម្មានន្ទ — Mon, 23 Jan 2012 11:00:19 +0000

ពាក្យពេចន៍រំលេចផ្សេង តែន័យថ្លាថ្លែងក៏មិនសូវជាខុសពីខ្លឹមសារមុនប៉ុន្មានដែរ។ រឿងពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាបរមគ្រូនៃមនុស្សនិងទេវតា ព្រះធម៌ទាំង៨៤០០០ ព្រះធម្មក្ខន្ធ ដែលព្រះអង្គទ្រង់សំដែងផង សាវ័ករបស់ព្រះអង្គបានសំដែងផង សុទ្ធសឹងតែជាអមតធម៌ ជាធម៌នាំសត្វទៅកាន់ភាពសុខសាន្ត ជាបរមសុខគឺព្រះនិព្វាន។ កុំថាឡើយដល់ទៅព្រះធម៌ ៨៤០០០ ព្រះធម្មក្ខន្ធ សូម្បីតែពុទ្ធភាសិតមួយគាថាដែលបរិស័ទបានស្តាប់យល់ហើយ ប្រតិបត្តិតាម គង់នឹងអាចទទួលបានផលដ៏មហាសាលឥតកាត់ថ្លៃបាន ផ្ទុយទៅវិញបើទុកជាបរិស័ទចេះចាំព្រះធម៌ទាំងអស់ដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់សំដែងមក តែមិនបានយកទៅប្រតិបត្តិឲ្យបានជាប្រយោជន៍ ព្រះធម៌ទាំងនោះក៏គ្មានប្រយោជន៍ដល់ជនទាំងឡាយនោះដែរ។ ហេតុនេះបានជាព្រះសម្ពុទ្ធវិសុទ្ធលើសលោក ទ្រង់បានត្រាស់សំដែងចែងជាបណ្តាំឲ្យសព្វសត្វចងចាំទុកជាមេរៀននៅក្នុងធម្មបទដ្ឋកថា ដូច្នេះថា៖

យថាបិ រុចិរំ បុបំ្ផ វណ្ណវនំ្ត សគន្ធកំ ឯវំ,សុភាសិតា វាចា សផលា ហោតិ សុកុព្វតោ ។ បុប្ផជាតិដែលមានពណ៌ស្រស់ល្អ តែមិនមានកិ្លនក្រអូប យ៉ាងណាមិញ, វាចាសុភាសិត ជាវាចាដែលមិនមានផលដល់បុគ្គលដែលមិនធ្វើតាម ក៏យ៉ាងនោះដែរ, ចំណែកបុប្ផជាតិ ដែលមានពណ៌ស្រស់ល្អព្រមទាំងមានកិ្លនក្រអូបសាយ ដល់អ្នកប្រដាប់យ៉ាងណាមិញ, វាចាដែលជាសុភាសិត ជាវាចាមានប្រយោជន៍ដល់អ្នកដែលបានធ្វើតាមដោយល្អ ក៏យ៉ាងនោះដែរ។

ពហុម្បិ ចេ សហតំ ភាសមានោ
ន តក្ករោ ហោតិ នរោ បមត្តោ
គោបោវ គាវោ គណយំ បរេសំ
ន ភាគវា សាមញ្ញស្ស ហោតិ ។

អប្បម្បិ ចេ សហិតំ ភាសមានោ
ធម្មស្ស ហោតិ អនុធម្មចារី
រាគញ្ច ទោសញ្ច បហាយ មោហំ
សម្មប្បជានោ សុវិមុត្តចិត្តោ
អនុបាទិយានោ ឥធ វា ហុរំ វា
ស ភាគវា សាមញ្ញស្ស ហោតិ ។

បើបុគ្គល និយាយធម៌ដែលមានប្រយោជន៍ ទោះបីជាច្រើនយ៉ាងណាក៏ដោយ តែជាអ្នកប្រមាទមិនប្រព្រឹត្តធ្វើតាមធម៌នោះ ដូចជាអ្នកចិញ្ចឹមគោ រាប់គោឱ្យអ្នកដទៃ ជាអ្នកមិនមានចំណែកនៃសាមញ្ញផលយ៉ាងនោះឯង។

តែផ្ទុយទៅវិញ បើបុគ្គលនិយាយធម៌ដែលមានប្រយោជន៍ ទោះបីជាតិចតួចក៏ដោយតែជាអ្នកប្រព្រឹត្តសមគួរដល់ធម៌នោះ លះបង់ចោលនូវរាគៈ ទោសៈនិងមោហៈ អស់ហើយ ជាអ្នកចេះដឹងសព្វគ្រប់ មានចិត្តរួចផុតស្រឡះហើយ ជាអ្នកមិនប្រកាន់មាំក្នុងលោកនេះឬលោកខាងមុខ បុគ្គលនោះជាអ្នកមានចំណែកនៃសាមញ្ញផលដោយពិត។

ហេតុនេះ បរិយត្តិ និងបដិបត្តិ ត្រូវតែដើរទៅជាមួយគ្នា បរិយត្តិ គឺការសិក្សាពីទ្រឹស្តី នាំឲ្យមានការបដិបត្តិត្រូវ ការបដិបត្តិត្រូវនាំឲ្យបាននូវបដិវេធ គឺផលបានដល់ការរួចចាកទុក្ខទាំងពួង។

បើព្រះពុទ្ធមិនកើត ព្រះធម៌ល្អឆើតក៏មិនប្រាកដ

វណ្ណគុត្តត្ថេរ — Sat, 21 Jan 2012 11:00:23 +0000

បើទុកជាព្រះពុទ្ធមិនត្រាស់ដឹងក្នុងលោក ក៏ព្រះធម៌នៅតែមានក្នុងលោក ព្រោះព្រះធម៌គឺជាច្បាប់ធម្មជាតិ ដែលតាំងនៅជានិច្ចលើលោកសន្និវាសនេះ ប៉ុន្តែបើគ្មានព្រះពុទ្ធទេ ក៏មិនអាចមានជនណាម្នាក់អាចរកឃើញសច្ចធម៌មកសំដែងដល់សត្វលោកបានឡើយ។ បើព្រះធម៌ត្រូវបានសំដែងហើយ ប៉ុន្តែសត្វលោកមិនយកចិត្តទុកដាក់សិក្សា បដិបត្តិទេ ក៏មិនបានមគ្គផល ឬប្រយោជន៍តាមធម៌ដែលគួរបាននោះដែរ។ ហេតុនេះហើយទើបមានពុទ្ធគាថាទ្រង់រំលឹកដាស់តឿនដូចតទៅនេះ៖

ពហូនិ វត អត្ថាយ ឧប្បជ្ជន្តិ តថាគតា, ឥត្ថីនំ បរិសានញ្ច យេ តេ សាសនការកា។ ព្រះតថាគតទាំងឡាយកើតឡើងដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើនគ្នា គឺស្ត្រី និង បុរស ដែលជាអ្នកធ្វើតាមពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះអង្គ។ ខុ.ថេរ (ខុទ្ទកនិកាយ ថេរគាថា)

យោ ច អប្បម្បិ សុត្វាន ធម្មំ កាយេន បស្សតិ, ស វេ ធម្មធរោ ហោតិ យោ ធម្មំ ន បមជ្ជតិ។ អ្នកណាស្តាប់នូវធម៌សូម្បីបន្តិចបន្តួច តែឃើញធម៌ដោយនាមកាយ ពុំនោះសោតអ្នកណាមិនប្រមាទក្នុងធម៌ អ្នកនោះឯងទើបឈ្មោះថាជាអ្នកទ្រទ្រង់ធម៌។ ខុ.ធ (ខុទ្ទកនិកាយ ធម្មបទ)

យេ ច ខោ សម្មទក្ខា តេ ធម្មេ ធម្មានុវត្ថិនោ, តេ ជនា បារមេស្សន្តិ មច្ចុធេយ្យ សុទុត្តរំ។ ពួកជនណាប្រព្រឹត្តតាមធម៌ដែលព្រះតថាគតសំដែងល្អហើយ ពួកជននោះនឹងឆ្លងលំនៅនៃមច្ចុ ដែលគេលំបាកឆ្លងក្រៃពេក ហើយដល់នូវត្រើយគឺព្រះនិព្វាន។ ខុ.ធ (ខុទ្ធកនិកាយ ធម្មបទ)

កុសលកម្មបទ និង អកុសលកម្មបទ

វណ្ណគុត្តត្ថេរ — Fri, 20 Jan 2012 11:00:16 +0000

កម្មបទចែកចេញជាកម្មមាន៣យ៉ាង គឺ កាយកម្ម១, វចីកម្ម១ និងមនោកម្ម១។ ចែកប្រភេទមានពីរយ៉ាងគឺ អកុសលកម្មបទ១ កុសលកម្មបទ១ ។

-អកុសលកម្មបទ១០
*តើអ្វីទៅជាអកុសលកម្មបថ? គន្លង ឬផ្លូវនៃអំពើជាអកុសល ហៅថា អកុសលកម្មបថមាន១០យ៉ាងគឺ កាយទុច្ចរិត អំពើអាក្រក់ដែលសំរេចដោយកាយ មាន ៣យ៉ាង, វចីទុច្ចរិត អំពើអាក្រក់សម្រេចដោយវាចាមាន៤យ៉ាង, មនោទុច្ចរិត អំពើអាក្រក់ដែលសម្រេចដោយចិត្តមាន៣យ៉ាង។ យ៉ាងនីមួយៗមានដូចតទៅ៖

កាយទុច្ចរិត៣
១-បាណាតិបាតា កិរិយាសម្លាប់សត្វមានជីវិតដោយកាយ ឬប្រើគេឲ្យធ្វើដោយវាចា។
២-អទិន្នាទានា កិរិយាលួចយកនូវវត្ថុដែលគេមិនបានឲ្យដោយកាយ ឬដោយវាចា។
៣-កាមេសុមិច្ឆាចារា កិរិយាប្រព្រឹត្ដខុសក្នុងកាមទាំងឡាយដែលមិនមែនជាកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួន។

វចីទុច្ចរិត៤
១-មុសាវាទា កិរិយាពោលដោយពាក្យកុហក។
២-បិសុណាវាចា កិរិយាពោលពាក្យញុះញង់ ស៊កសៀតបំបែកបំបាក់គេ។
៣-ផរុសវាចា ករិយាពោលពាក្យអាក្រក់ ទ្រគោះបោះបោកជេរប្រទេចជាដើម។
៤-សម្ផប្បលាបា កិរិយាពោលពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍។

មនោទុច្ចរិត៣
១-អភិជ្ឈា ចិត្ដសំឡឹងរំពៃចំពោះទ្រព្យរបស់អ្នកដទៃដោយគិតបម្រុងនឹងឲ្យបានមកជារបស់ខ្លួន។
២-ព្យាបាទ ចិត្ដចងគំនុំគំគួន គឺប៉ងចង់ឲ្យអ្នកដទៃដល់នូវសេចក្ដីវិនាស។
៣-មិច្ឆាទិដ្ឋិ គំនិតយល់ខុស ហើយប្រកាន់ថាជាត្រូវ។

-កុសលកម្មបទ១០
*តើអ្វីទៅជាកុសលកម្មបថ? គន្លង ឬផ្លូវនៃអំពើជាកុសល ហៅថា កុសលកម្មបថមាន១០យ៉ាងគឺ កាយសុចរិត អំពើល្អដែលសំរេចដោយកាយ មាន ៣យ៉ាង, វចីសុចរិត អំពើល្អសម្រេចដោយវាចាមាន៤យ៉ាង, មនោសុចរិត អំពើល្អដែលសម្រេចដោយចិត្តមាន៣យ៉ាង។ យ៉ាងនីមួយៗមានដូចតទៅ៖

កាយសុចរិត៣
១-បាណាតិបាតា វេរមណី ចេតនាជាហេតុវៀរចាកកិរិយាធ្វើសត្វមានជីវិតឲ្យធ្លាក់ចុះកន្លង គឺការសម្លាប់សត្វ។
២-អទិន្នាទានា វេរមណី ចេតនាជាហេតុវៀរចាកកិរិយាកាន់យកនូវរបស់ដែលគេមិនបានឲ្យដោយកាយ ឬដោយវាចា។
៣-កាមេសុមិច្ឆាចារា វេរមណី ចេតនាជាហេតុវៀរចាកកិរិយាប្រព្រឹត្ដខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ។

វចីសុចរិត៤
១-មុសាវាទា វេរមណី ចេតនាជាហេតុវៀរចាកកិរិយាពោលពាក្យកុហក។
២-បិសុណាវាចា វេរមណី ចេតនាជាហេតុវៀរចាកកិរិយាពោលពាក្យញុះញង់ ស៊កសៀតបំបែកបំបាក់អ្នកដទៃ។
៣-ផរុសវាចា វេរមណី ចេតនាជាហេតុវៀរចាកកិរិយាពោលពាក្យអាក្រក់ ទ្រគោះបោះបោកជេរប្រទេចជាដើម។
៤-សម្ផប្បលាបា វេរមណី ចេតនាជាហេតុវៀរចាកកិរិយាពោលពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍។

មនោសុចរិត៣
១-អនភិជ្ឈា មិនមានចិត្ដសំឡឹងរំពៃចំពោះទ្រព្យរបស់អ្នកដទៃដោយគិតបម្រុងនឹងឲ្យមកជារបស់ខ្លួន។
២-អព្យាបាទ មិនមានចិត្ដចងគំនុំគុំគួន គឺប៉ងចង់ឲ្យអ្នកដទៃដល់នូវសេចក្ដីវិនាស។
៣-សម្មាទិដ្ឋិ គំនិតយល់ឃើញត្រូវ ហើយប្រកាន់ថាពិតជាត្រឹមត្រូវមែន។

កម្មបទ បើចែកតទៅទៀតមាន៨០ គឺកុសលកម្មបទ៤០ និងអកុសលកម្មបទ៤០។

សម្បត្តិនិងវិបត្តិនៃឧបាសក

វណ្ណគុត្តត្ថេរ — Thu, 19 Jan 2012 11:00:43 +0000

«សម្បត្ដិនៃឧបាសក ៥យ៉ាង»

ធម្មជាតិដែលញ៉ាំងសីលនិងអាជីវធម៌នៃឧបាសកឲ្យបរិបូណ៌ឲ្យបរិសុទ្ធប្រពៃឈ្មោះថា “ សម្បត្តិ” សម្បត្តិនោះមាន ៥យ៉ាងគឺ៖

១-សទ្ធោ ហោតិ ឧបាសកមានសេចក្តីជឿជាក់ច្បាស់ក្នុងគុណព្រះរតនត្រ័យ។

២-សីលវា ហោតិ ឧបាសកមានសីល។

៣-ន កោតុហលមង្គលិកោ ហោតិ ឧបាសកមិនប្រកបដោយមង្គលភ្ញាក់ផ្អើល។

៤-កម្មំ បច្ចេតិ នោ មង្គលំ ឧបាសកប្រកាន់ជឿថា កម្មជាកុសលនិងអកុសលឲ្យផល មិនប្រកាន់ជឿមង្គលមានឫក្សពារវេលាជាដើមឲ្យផលឡើយ។

៥-ន ឥតោ ពហិទ្ធា ទក្ខិណេយ្យំ គវេសតិ ឥធ ច បុព្វការំ ករោតិ ឧបាសកមិនសែ្វងរកទក្ខិណេយ្យបុគ្គល គឺបដិគ្គាហកៈ អ្នកទទួលទានខាងក្រៅព្រះពុទ្ធសាសនាឡើយ ហើយធ្វើទានតែក្នុងទក្ខិណេយ្យបុគ្គលក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនានេះ។

ឧបាសកឯណាប្រកបដោយសម្បត្តិ ៥យ៉ាងនេះហើយ ឧបាសកនោះឈ្មោះថា “ ឧបាសករតនៈ “ គឺឧបាសកដូចជារតនវត្ថុមានកែវជាដើមផង ឈ្មោះថា “ ឧបាសកបទុមៈ” គឺជាឧបាសកដូចជាផ្កាឈូកមានពណ៌ក្រហមផង ឈ្មោះថា “ ឧបាសកបុណ្ឌរីក” គឺឧបាសកដូចជាផ្កាឈូកមានពណ៌សផង។

«វិបត្តិនៃឧបាសក ៥យ៉ាង»

ធម្មជាតិដែលញ៉ាំងសីលនិងអាជីវធម៌នៃឧបាសកឲ្យវិនាសឈ្មោះថា “ វិបត្តិ” វិបត្តិនោះ
មាន ៥យ៉ាងគឺ៖

១-អស្សទ្ធោ ហោតិ ឧបាសកមិនជឿគុណព្រះរតនត្រ័យ។

២-ទុស្សីលោ ហោតិ ឧបាសកទ្រុស្តសីល។

៣-កោតុហលមង្គលិកោ ហោតិ ឧបាសកប្រកបដោយមង្គលភ្ញាក់ផ្អើល។

៤-មង្គលំ បច្ចេតិ នោ កម្មំ ឧបាសកប្រកាន់ជឿថា មង្គលមានឫក្សពារវេលាជាដើមឲ្យផល មិនប្រកាន់ជឿថាកម្មកុសល និងអកុសល ឲ្យផលឡើយ។

៥-ឥតោ ច ពហិទ្ធា ទក្ខិណេយ្យំ គវេសតិ តត្ថ ច បុព្វការំ ករោតិ ឧបាសកសែ្វងរកតែទក្ខិណេយ្យបុគ្គល គឺបដិគ្គាហកៈអ្នកទទួលទានខាងក្រៅព្រះពុទ្ធសាសនា ហើយធ្វើនូវទានដល់ទក្ខិណេយ្យបុគ្គលខាងក្រៅព្រះពុទ្ធសាសនានោះ។

ឧបាសកឯណា ប្រកបដោយវិបត្តិ ៥យ៉ាងនេះ ត្រង់វិបត្តិឯណាមួយហើយ ឧបាសកនោះឈ្មោះថា “ ឧបាសកចណ្ឌាល” គឺឧបាសកដូចជាមនុស្សចណ្ឌាលផង ឈ្មោះថា “ ឧបាសកមលៈ” គឺឧបាសកមានធម៌មន្ទិលសៅហ្មងផង ឈ្មោះថា “ ឧបាសកបដិកិដ្ឋៈ” គឺ ឧបាសកដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយលោកតិះដៀលផង។

(ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅគិហិបដិបត្តិពិស្តារ របស់ ម.ឧ កៅ-ឈឺន)

បទពំនោល សូត្របែបរាស់

វណ្ណគុត្តត្ថេរ — Thu, 19 Jan 2012 10:55:39 +0000

បទស្មូត្រកំណាព្យគំរួ បទពំនោល បែបទី៣ សូត្របែបរាស់។ ទាញយក